اثرآفرینان استرآباد و جرجان (استان گلستان) - مقدم، محمدباقر - الصفحة ٢١٦ - «سید عبدالحسین بن عبدالوهاب حسینی استرآبادی»

«سید عبدالحی بن عبدالوهاب حسینی استرآبادی»

(نظام الدین عبدالحی)/ قرن ١٠ه-.ق.

«امیر نظام‌ الدین عبدالحی بن عبدالوهاب بن طاهر» یا «علی بن داوود حسینی اشرفی استرآبادی»، فقیه، متکلم، مدرس و قاضی شهر «هرات» بود.

او در «استرآباد» دیده به جهان گشود. تحصیلاتش را در زادگاهش و نزد والد گرامش آغاز کرد. پس از گذراندن دوره مقدمات و سطوح عالی، از محضر بزرگانی چون «محقق کرکی» بهره برد.

او همچنان در منطق، کلام، حکمت و ادب، پی‌گیر تحقیق و مطالعه بود. تا به «هرات» رفت. در آنجا به دلیل مهارتش در علوم مختلف، مورد توجه «میرزا حسین بایقرا» قرار گرفت و از سوی وی به عنوان مدرس در «مدرسه ی گوهرشاد بیگم» برگزیده شد.

در آن دوران منطقه «هرات» و «خراسان»، مورد تاخت و تاز «ازبکان» قرار می‌گرفت. زمانی که «شاه اسماعیل» آنان را عقب راند و بر «هرات» مسلط شد، میر عبدالحی را بر مسند قضاوت در «هرات» گماشت. این سمت تا زمان مرگ «شاه اسماعیل» ادامه داشت. پس از فوت وی و تسلط «ازبکان» بر آن نواحی، سید عبدالحی از ترس گزند بدخواهان و دشمنان، به «کوهبنان» «کرمان» سفر کرد و تا آخر عمر در آنجا زیست.

پدرش، سید عبدالوهاب حسینی نیز از علما و قضات مشهور «استرآباد» است. در جای خود به شرح احوال و اختلاف نظر در نام نیاکانش خواهیم پرداخت.

آثار:

باوجود اینکه مرحوم «افندی» و «آقابزرگ تهرانی» از وجود و رویت آثار متعدد وی خبر می‌دهند، بجز چند مورد نادر، گزارش مفصلی از نسخه‌های خطی آثار وی در دست نیست.

١. اصول الدین

اثری است استدلالی، در بیان اصول دین از دیدگاه شیعه.

نسخه های خطی:

بنا به گفته‌ی مرحوم «آقابزرگ»، ١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی خصوصی سید راجه محمدمهدی» «فیض‌آباد» موجود است.