استحباب شتاب در اداى نماز حمل شده است. فاصله قرار دادن ميان نماز ظهر و عصر، همچنين ميان نماز مغرب و عشاء مستحبّ مى‌باشد و شهيد ادّعا كرده است كه در مذهب اماميّه معلوم بودن جواز تفرقه ميان اين نمازها مانند معلوم بودن جواز جمع ميان آنهاست. شيخ مفيد نماز ظهر و عصر جمعه را استثناء كرده و گفته است: بايد نماز عصر را پس از انقضاى وقت فضيلت نماز ظهر به جا آورد. و نيز گفته شده است بايد آن را پس از خواندن نافله آن ادا كرد و اين بر طبق آنچه از برخى روايات استفاده مى‌شود اظهر است، علاوه بر اين كه اخبار دالّ بر فضيلت اوّل وقت، و هر چه بدان نزديكتر باشد اطلاق دارد، آرى اگر از نافله مغرب فراغت يابد در حالى كه هنوز شفق برطرف نشده است براى نماز عشاء در انتظار زوال شفق بماند، ليكن اگر متوجّه شد كه شفق برطرف شده و هنوز نافله را به جا نياورده عشاء را به تأخير نيندازد، و خبر مشعر بر فضيلت تأخير عشاء در اين مورد ضعيف است.

وقت نماز جمعه از ظهر است تا مقدارى كه اذان گفته شود و خطبه و دو ركعت واجب و لوازم آن كه عبارت از بالا رفتن بر منبر و پائين آمدن از آن و دعاى پيش از نماز است انجام گردد و پس از اينها وقت نماز جمعه پايان مى‌يابد و لازم مى‌آيد كه چهار ركعت بدون خطبه به نيّت ادا خوانده شود، و مقتضاى عبارات ابو الصّلاح و جعفى همين است، و آنچه در تهذيب به سند صحيح از امام باقر (ع) روايت شده نيز مؤيّد آن مى‌باشد. آن حضرت فرموده است: «برخى از امور وقت آنها مضيّق و بعضى موسّع است، چه وقت دو گونه است، برخى از نمازهاست كه وقت آنها وسيع است، بسا اين كه پيامبر (ص) (در اداى آنها) شتاب مى‌كرد، و بسا تأخير مى‌فرمود جز نماز جمعه، زيرا نماز جمعه از امور مضيّق است و يك وقت بيش ندارد و آن هنگام ظهر است»«٥» امّا اكثر علما برآنند كه وقت آن تا زمانى كه سايه هر چيزى به اندازه آن شود امتداد دارد، ليكن دليل قابل توجّهى بر اين رأى ندارند. گفته شده است: نماز جمعه بنابر اين كه بدل‌

[٥] همان ماخذ، ج ١، ص ٢٤٩؛ کافي، ج ٣، ص ٢٧٤، شماره ٢.