راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ١٤٣ - باب سوم در باره گيرنده صدقه و اسباب استحقاق او و آداب گرفتن آن و بيان اسباب استحقاق

و امام (ع) مى‌باشد براى امام است. و سه سهم ديگر طبق ظواهر آيات شريفه و نصوص مستفيض از آن يتيمان و مساكين و ابن السّبيل مى‌باشد. گفته شده: خمس پنج سهم است:

يك سهم از آن امام (ع) و يك سهم براى خويشاوندان پيامبر (ص) و سه سهم ديگر از آن سه صنف بقيه است و اين قول بنا به خبر صحيحى است كه نقل شده است. برخى از نصوص گوياى اين است كه خمس همه ارباح به امام (ع) اختصاص دارد. در اصناف سه گانه يعنى يتيمان و مساكين و ابن السّبيل شرط است كه دوازده امامى باشند و عدالت در آنها شرط نيست و در اين قول اختلافى وجود ندارد. همچنين طبق اخبار مستفيض بايد هاشمى باشند، بر خلاف اين كه ابن جنيد به دليل اطلاق آيه و خبر صحيح اين امر را شرط ندانسته است و بر خلاف سيّد مرتضى و ابن حمزه اكثر فقيهان انتساب به هاشم را از طريق مادر كافى نشمرده‌اند.

در ابن سبيل فقر و نادارى شرط نيست، بلكه همان گونه كه در باب زكات گفته شد، احتياج او تنها در شهرى كه زكات و خمس به وى داده مى‌شود شرط است. درباره يتيم دو قول است. همچنين در اين اختلافى نيست كه واجب نمى‌باشد خمسى كه داده مى‌شود هر سه صنف را فرا گيرد، زيرا مراد در آيه ذكر اصناف مستحقّين است نه تعميم آن در پاره‌اى اخبار معتبر آمده كه اين امر مربوط به امام است.«١٤» در وجوب توزيع سهميّه هر يك بر آنها يا جواز تخصيص آن به يكى از اين سه دسته دو قول است: مشهورتر جواز تخصيص است، و چنان كه پيش از اين اشاره كرده‌ايم احوط توزيع سهميّه آنها بر آنان است.

در اين كه آيا بنا به اخبار فراوانى كه در دست است وجوب خمس در زمان غيبت امام (ع) ساقط است يا بايد اخراج و نگهدارى، و تا زمان ظهور آن حضرت به حفظ آن سفارش شود، چه خمس حقّ اوست و تا آن جا كه ممكن است بايد به او برسد، و يا اين كه در زمين دفن شود، چه همان گونه كه در اخبار آمده هنگامى كه آن حضرت ظهور مى‌كند خداوند او را به گنجينه‌هاى زيرزمين راهنمايى مى‌كند، يا آن كه بايد نيمى از