راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ١٢٦ - باب دوّم در اداى زكات و شرايط و آداب ظاهرى و باطنى آن

«٤٤» گفته‌اند: طاعت هر زمان كوچك شمرده شود نزد خداوند بزرگ است، و گناه هر گاه بزرگ دانسته شود نزد خداوند كوچك است گفته شده است: كار نيك جز به سه چيز تمام نمى‌شود: كوچك شمردن آن، شتاب در انجام دادن آن و پوشيده داشتن آن.

مى‌گويم: اين را الفقيه«٤٥» از امام صادق (ع) روايت كرده كه فرموده است:

«دانسته‌ام كه نيكى جز به سه چيز تمام نمى‌شود: كوچك شمردن، پوشيده داشتن و شتاب در انجام دادن آن، زيرا هر گاه كوچكش بشمارى نزد كسى كه آن را به خاطر او انجام داده‌اى بزرگش كرده‌اى و هر گاه آن را پوشيده بدارى نيكى را كامل كرده‌اى و اگر در انجام دادن آن شتاب كنى آن را گوارا ساخته‌اى. در غير اين صورت نيكى را محو و ناگوار كرده‌اى.»

غزّالى مى‌گويد: بزرگ داشتن عطا منّت و آزار نيست، زيرا اگر انسان مال خويش را صرف ساختمان مسجد يا رباطى كند. بزرگ شمردن آن ممكن است، ليكن منّت و آزار در آن ممكن نيست، بلكه خودپسندى و بزرگ بينى در همه عبادات جريان پيدا مى‌كند و درمان آن علم و عمل است:

امّا مقصود از علم آن است كه بداند ده يك يا بيست يك اندكى است از بسيار و او در اين بخشش به نازلترين درجات آن بسنده كرده است، چنان كه در آن جا كه از فهم وجوب سخن گفته‌ايم ذكر كرده‌ايم. از اين رو شايسته اين است كه او از عطاى اندك شرمگين باشد چه رسد به اين كه آن را بزرگ بشمارد. اگر از اين حدّ فراتر رفته به بالاترين درجه جود و بخشش برسد و همه مال خود يا بيشتر آن را در اين راه صرف كند بايد بينديشد كه اين مال او از كجاست، و در چه راه صرف مى‌كند، زيرا مال از آن‌