راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٥٤٦ - بيان طريق تقسيم اجزاى شب

نخستين خواب است، اگر بيدار شوم و دوباره به خواب باز گردم خداوند چشمان مرا هرگز خواب ندهد. امّا قيام پيامبر خدا (ص) در شب از حيث مقدار يكسان نبود، گاهى در نيمه شب و يا در ثلث يا دو ثلث يا سدس از شب گذشته برمى‌خاست. و از اين حيث شبها مختلف بود، دليل اين امر قول خداوند متعال است كه در دو جا از سوره مزمّل فرموده است: إِنَّ رَبَّكَ يَعْلَمُ أَنَّكَ تَقُومُ أَدْنى‌ من ثُلُثَيِ اللَّيْلِ وَ نِصْفَهُ وَ ثُلُثَهُ«٦٥»، و نزديك به دو ثلث شب، نصف آن و نصف سدس آن است«٦٦»، و اگر: «نصفه و ثلثه» به كسر خوانده شود نصف دو ثلث و ثلث شب است، و اين قريب ثلث و ربع آن است، و اگر به نصب خوانده شود نيمه شب و ثلث آن خواهد بود. عايشه گفته است:

«پيامبر (ص) هنگامى كه صداى خروس را مى‌شنيد برمى‌خاست.»«٦٧». و اين سدس شب و كمتر از آن است.

چند تن از راويان روايت كرده و هر كدام گفته‌اند: نماز شب پيامبر (ص) را در سفر زير نظر گرفتم، آن حضرت پس از نماز عشاء مدّتى خوابيد سپس بيدار شد و به افق نگريست و گفت: ربّنا ما خلقت هذا باطلا ... تا إنّك لا تخلف الميعاد. پس از آن از بستر خود مسواكى بيرون آورد و مسواك كرد، سپس وضو گرفت و به نماز ايستاد تا آن حدّ كه گمان كردم به اندازه‌اى كه خوابيده نماز گزارده است. پس از آن بر پهلو دراز كشيد به قدرى كه تصوّر كردم به اندازه‌اى كه نماز گزارده دراز كشيده است، سپس بيدار شد و آنچه را در بار اوّل گفته و انجام داده بود گفت و انجام داد.«٦٨»

مى‌گويم: ما رواياتى را كه از طريق صحيح و حسن از امام صادق (ع) در باره‌