راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ١٨٧ - باب دوم در اسرار و شرايط باطنى روزه
گناهى بر وى نوشته مىشود، زيرا اين نشانه كمى وثوق به فضل خداوند و قلّت يقين به رزق مقسوم است و اين مرتبه پيامبران و صدّيقان و مقرّبان مىباشد. البتّه گفتن اين امر آسان است ليكن تحقّق دادن و به كار بستن آن بسيار دشوار مىباشد، چه، آن روى آوردن به سوى خدا با منتهاى همّت و روى گردانيدن از غير او با تمامى وجود است و تشبّه به قول اوست كه فرموده است: قُلِ الله ثُمَّ ذَرْهُمْ«٣» مىگويم: آنچه از امام صادق (ع) روايت شده به همين مطلب اشاره دارد كه: پيامبر خدا (ص) فرموده است: «روزه سپر است»«٤» يعنى مانعى است در برابر آفات دنيا و حجابى است ميان انسان و عذابهاى آخرت. از اين رو هر گاه بر آن شدى كه روزه بگيرى نيّت كن كه نفس را از شهوات بازدارى و عزم خود را در پيروى از شيطان قطع كنى، و خويشتن را به منزله بيمارى قرار ده كه ميل به خوردن و نوشيدن ندارد بلكه در هر لحظه منتظر است كه از بيمارى گناه بهبود يابد. بايد درون خويش را از هرگونه آلودگى و تيرگى و غفلت كه مانع قصد تو در اخلاص عمل براى رضاى خداست، پاكسازى، پيامبر خدا (ص) گفته است: «خدا فرموده است: روزه براى من است و من پاداش آن را مىدهم.»«٥» بنابر اين روزه موادّ نفس و شهوات طبع را مىميراند و باعث صفاى دل، پاكيزگى اعضا، آبادى ظاهر و باطن، شكر نعمتهاى پروردگار، كمك به مستمندان، مزيد تضرّع و خشوع و گريه، التجاء به درگاه پروردگار، انصراف از دنيا، سبك شدن حساب و افزايش حسنات مىشود و فوايد ديگرى دارد كه از شمار بيرون است و براى كسى كه داراى خرد و توفيق عمل است آنچه را ذكر كرديم كافى است.
غزّالى مىگويد: امّا روزه خاصّ روزه شايستگان و صالحان است، و آن عبارت است از بازداشتن اعضا از گناه، و كمال آن به شش چيز است:
١- فرو بستن چشم از نظر كردن به آنچه مكروه و ناپسند است
و از هر چه دل را
[٣] انعام / ٩١: بگو خدا. سپس آنها را واگذار ... .
[٤]- کافي، ج ٤، ص ٦٢. و در آن آمده که: «روزه سپر از آتش است».
[٥]- عامّه و خاصّه آن را روايت کردهاند؛ مسند احمد، ج ١، ص ١٥٩.