پيامبر خدا (ص) بر شترى حجّ كرد كه پالان آن كهنه و قطيفه مندرسى كه بهاى آن چهار درهم«١٣» بود در زير خود داشت و با همان شتر طواف كرد«١٤» تا مردم روش و شمايل آن حضرت را مشاهده كنند و فرمود: «مناسك خود را از من فرا گيريد»«١٥» گفته‌اند: محمل را حجّاج پديد آورده و عالمان همزمان وى از آن كراهت داشتند.

٧- حجّ‌گزار بد حال و ژوليده‌مو و گردآلود باشد

و زياد زينت نكند و به آنچه مايه فخرفروشى و برترى‌جويى است مايل نشود تا نامش در زمره متكبّران و متنعّمان ثبت نگردد، و از سلك ضعيفان و مسكينان و بويژه ارباب صلاح بيرون نيايد چه بنا به حديث فضالة بن عبيد«١٦» پيامبر (ص) به ژوليدگى و پابرهنگى دستور داده و از تنعّم و رفاه نهى فرموده، در خبر است: «حج‌گزار ژوليده‌مو، گردآلود و چركين است»«١٧» خداوند متعال مى‌فرمايد: به زيارت كنندگان خانه من بنگريد كه ژوليده‌مو و غبارآلود از هر راه دور به سوى من آمده‌اند،«١٨» و نيز در قرآن مى‌گويد ثُمَّ لْيَقْضُوا تَفَثَهُمْ«١٩» و تفث ژوليدگى و گردآلودگى است و برطرف كردن آنها به ستردن مو و چيدن ناخنهاست.

٨- با مركوبش با مدارا رفتار كند،

و چيزى كه در توان آن نيست بر وى ننهد و محمل از حدّ توان آن بيرون است و خوابيدن در آن سبب آزار مركوب و گرانبار شدن آن‌

[١٣] سنن ابن ماجه، شماره ٢٨٩٠.

[١٤]- سنن ابن ماجه، شماره ٢٩٤٨؛ سنن نسائي، ج ٥، ص ٢٣٣.

[١٥]- صحيح مسلم، ج ٤، ص ٧٩؛ سنن نسائي، ج ٥، ص ٢٧٠ نظير آن.

[١٦]- عراقي گفته است: امر به ژوليدگي مو و پابرهگي را بغوي و طبراني از حديث عبدالله بن ابي حدود نقل کرده‌اند، وي گفته پيامبر (ص) فرموده است: «تمعد دوا واخشوا شنوا و انصلوا وامشوا حفاة» و آن را ابن عدي از حديث ابي هريره روايت کرده است و اين هر دو راوي ضعيف‌اند، اما حديث فضاله در نهي از تنعّم و رفاه و اين که پيامبر (ص) از بسياري رفاهيّتها نهي مي‌کرده از حديث احمد بن حنبل از معاذ است که در آن آمده: ايّاک و التنعم». و مي‌گويم: ابن ماجه به شماره ٢٩٣٩ از ابن عباس نقل کرده که گفته است: پيامبران پياده و پابرهنه وارد حرم مي‌شده‌اند و با پاي برهنه به دور کعبه طواف کرده و مناسک را به جا مي‌آورده‌اند.

[١٧]- ترمذي و ابن ماجه به شماره ٢٨٩٦ از حديث ابن عمر، و گفته اين حديث عجيب است.

[١٨]- حاکم، ج ١، ص ٤٦٥.

[١٩]- حجّ / ٢٩: پس از آن بايد آلودگيها را از خود برطرف سازند. تَفَث در زبان عرب جز از طريق مفسرين خود دانسته نمي‌شود، و معنايش اين است که با چيدن ناخنها و کوتاه کردن شارب و تراشيدن سر چرکها را از خود دور سازند، کافي، الفقيه.