راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ١٠٣ - باب اول در انواع زكات و اسباب وجوب آنها

فطريّه‌اش را ادا كند. برخى گفته‌اند: فطريّه منحصر به غلّات چهارگانه‌اى است كه زكات به آنها تعلّق مى‌گيرد، و بعضى بر غلّات مذكور برنج و شير را اضافه كرده‌اند. در اين كه مى‌توان بهاى فطريّه را پرداخت ميان فقيهان اختلافى نيست، مقدار فطريّه بنا به اجماع و روايات صحيح مستفيض يك صاع است.

مطلب سوّم: خمس‌

خمس در غنايم واجب مى‌شود و غنايم عبارت از فوايدى است كه در موارد زير به دست مى‌آيد:

١- از جمله آنها اموالى است كه از كافران حربى عايد مى‌شود، چه كم باشد چه زياد، و قول شيخ مفيد كه آن را مشروط به رسيدن آن به حدّ بيست دينار دانسته قول نادرى است. اموال بغات، يعنى كسانى كه بر ضدّ حاكم شرعى قيام كنند طبق رأى اكثر فقيهان در حكم اموال كافران حربى است، و در آنچه سرقت و يا بطور غافلگيرانه اخذ مى‌شود دو قول است، و نيز گفته‌اند: اگر گروهى بدون اجازه امام بجنگند طبق روايت موجود همه غنايمى را كه به دست آورده‌اند از آن امام است«١٦» ليكن در اين روايت ضعفى است و روايت معارض آن اقوى است.

٢- همه معادن حتّى نمك، كبريت از جمله غنايم‌اند، و در معدن بودن امثال گل ارمنى، گل سرشوى، سنگ آسيا، گچ و نوره اشكال است، زيرا نصّ خاصّى در باره آنها وجود ندارد، و در اطلاق نام معدن بر آنها ترديد است. در معدن شرط است كه بهاى آن به بيست دينار برسد و اين بنا به اصحّ اقوال است كه مستند به خبر صحيح مى‌باشد.«١٧»

٣- گنج نيز از غنايم است به شرط آن كه در زمينى كه متعلّق به ديگرى است و او از آن آگاه باشد، پيدا نشود، زيرا در اين صورت لقطه (چيز يافت شده) به شمار مى‌آيد و