هدف روزه تقليل آن مى‌باشد. پيامبر خدا (ص) فرموده است: «چه بسيار روزه‌دارى كه از روزه‌اش جز گرسنگى و تشنگى بهره‌اى براى او نيست.»«١٦» گفته شده مراد روزه‌دارى است كه به حرام افطار مى‌كند، و نيز گفته‌اند: مقصود روزه‌دارى است كه از خوردن حلال امساك و با غيبت كه خوردن گوشت مردم است و حرام مى‌باشد افطار مى‌كند و نيز گفته شده: منظور روزه‌دارى است كه اعضاء و جوارح خود را از گناه باز نمى‌دارد.

٥- اين كه به هنگام افطار شكم خود را از حلال انباشته نكند،

چه هيچ ظرفى نزد خداوند از شكم پر مبغوضتر نيست اگر چه از حلال باشد، زيرا هر گاه روزه‌دار آنچه را در چاشت از او فوت شده به هنگام افطار جبران كند، چگونه مى‌تواند از روزه بهره برد و به وسيله آن دشمن خود را سركوب كند و نيروى شهوت را بشكندي امّا بسا آن كه در ماه رمضان به خوراكهاى رنگارنگ مى‌افزايند تا آن جا كه عادت بر اين جارى شده كه همه خوردنيها را براى ماه رمضان ذخيره مى‌سازند، و در اين ماه به اندازه چندين ماه غذا مى‌خورند در حالى كه روشن است مقصود از روزه خالى داشتن شكم و شكستن هوس است تا نفس بر رعايت تقوا قوّت يابد، ليكن اگر چاشت روز را در شام به شكم وعده دهى به حدّى كه شهوتش برانگيخته شود و رغبتش قوّت گيرد سپس غذاهاى لذيذ به آن بخورانى و آن را پر و اشباع كنى لذّت نفس فزونى يابد و نيرويش چند برابر شود و بسا شهواتى در او بيدار شود كه اگر آن را به حال خود رها مى‌كردى آن شهوات در او خفته بود. از اين رو روح روزه و سرّ آن ضعيف گردانيدن نيروهايى است كه دستمايه شيطان براى كشانيدن انسان به سوى شرّ و بدى است و اين امر جز با تقليل طعام حاصل نمى‌شود بدين گونه كه هر شب به همان اندازه بخورد كه اگر روزه نمى‌گرفت مى‌خورد.

امّا اگر طعام روز را با شام شب جمع و صرف كند روزه او سودى نخواهد داشت. بلكه يكى از آداب روزه اين است كه در روز زياد نخوابد تا گرسنگى و تشنگى را احساس و ضعف قوايش را درك كند و در نتيجه صفا و جلا يابد، و در هر شب مقدارى از اين‌

[١٦] مسند احمد، ج ٢، ص ٤٤١.