كه واجب اسلام را به جا آورده گرفتن اجرت حلال است يا حرام، ليكن سزاوارتر اين است كه اين كار را بكند و اين عمل را شغل خود قرار ندهد زيرا خداوند دنيا را بر سبب دين مى‌دهد و دين را به سبب دنيا عطا نمى‌كند.

در خبر آمده است: «كسى كه در راه خدا مى‌جنگد و در برابر آن اجرت مى‌گيرد، مانند مادر موسى (ع) است كه فرزندش را شير مى‌داد و اجرت مى‌گرفت.»«٣» بنابر اين كسى كه در گرفتن اجرت براى حجّ مانند مادر موسى (ع) باشد عمل او در اخذ اجرت اشكالى ندارد زيرا وى اجرت مى‌گيرد تا بتواند حجّ به جا آورد و زيارت كند نه اين كه حجّ مى‌كند تا اجرت بگيرد، همچنان كه مادر موسى (ع) اجرت مى‌گرفت تا با اين عمل حال او بر دشمنان پوشيده بماند و دادن شير به فرزندش ميسّر شود.

٢- دشمنان خدا را با دادن مكس«٤» (ماليّات) يارى ندهد،

چه آنها مانند امراى مكّه و اعرابى كه در راهها كمين مى‌كنند راه مسجد الحرام را به روى مسلمانان مى‌بندند، و دادن مال به آنها اعانت بر ظلم و تسهيل اسباب آن براى آنان است و به منزله كمك به حفظ جان آنهاست. پس بايد دقّت كند و چاره‌اى براى خلاصى ازآن بيابد، و اگر نتواند به قول برخى از عالمان عمل كند و در اين قول اشكالى نيست كه گفته‌اند در چنين حالى حجّ مستحبّ را ترك كردن و از راه بازگشتن افضل از اعانت به ستمگران است، چه عمل آنها بدعتى است كه آن را احداث كرده‌اند و تسليم در برابر آن موجب اين است كه سنّتى شايع گردد در حالى كه دادن جزيه موجب ذلّت و خوارى مسلمانان است اگر گفته شود: آن را به زور از وى مى‌ستانند و او به دادن آن ناگزير است، سخنى بى‌معناست، چه اگر در خانه بنشيند يا از راه بازگردد چيزى از او نمى‌ستانند بلكه بسا باشد حج‌گزار اسباب رفاه و مكنت خود را ظاهر مى‌كند و در نتيجه از او مطالبه بيشتر مى‌شود در صورتى كه اگر در جامعه فقرا و نادارها باشد چيزى از او مطالبه نمى‌كنند.

[٣] ابن عدي در مراسيل خود، بيهقي از جبير بن نفيل بطور مرسل، الجامع الصغير باب ميم.

[٤]- مَکس مالياتي بوده که کارگزاران حکومت به هنگام فروش کالاهاي معيني يا در موقع ورود به شهرها از مردم مي‌گرفته‌اند.