راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٥٣٧ - بيان اسبابى كه قيام شب را آسان مىكند
مهالك آخرت و دركات دوزخ بينديشد خواب از او دور مىشود، و پروايش زياد مىگردد چنان كه طاووس گفته است: همانا ياد جهنّم خواب را از سر عابدان مىربايد.
حكايت كردهاند جوانى در بصره به نام صهيب همه شب را نماز مىخواند، بانويى كه مالك وى بود به او گفت: قيام شبت به كار روزت زيان مىرساند. پاسخ داد: هنگامى كه صهيب دوزخ را به ياد مىآورد خوابش نمىآيد. به جوان ديگرى كه همه شب را با نماز بسر مىبرد همين را گفتند: پاسخ داد: چون به ياد دوزخ مىافتم ترسم شدّت مىگيرد، و هنگامى كه بهشت را به ياد مىآورم شوقم افزون مىگردد از اين رو نمىتوانم بخوابم.
ذو النّون مصرى در اين باره اشعار زير را سروده است:
منع القرآن بوعده و وعيده *** مقل العيون بليلها أن تهجعا«٤٨»
فهمو عن الملك الجليل كلامه *** فرقابهم ذلّت لكيما تخضعا«٤٩»
و نيز گفتهاند:
يا طويل الرّقاد و الغفلات *** كثرة النّوم تورث الحسرات«٥٠»
انّ فى القبر ان نزلت اليه *** لرقادا يطول بعد الممات«٥١»
و مهادا ممهّدا لك فيه *** بذنوب عملت او حسنات«٥٢»
أ أمنت البيات من ملك المو *** ت و كم نال آمنا ببيات«٥٣»
٣- با شنيدن آيات و اخبار مربوطه، فضيلت نماز شب را بشناسد تا اميد و اشتياق او به ثوابهاى آن در دل وى راسخ شود. و شوق و رغبت، او را براى طلب مزيد ثواب و وصول به درجات بهشت برانگيزد، چنان كه نقل كردهاند يكى از صالحان از جهاد
[٤٨] قرآن با وعد و وعيد خود چشمها را از خفتن بازداشته است.
[٤٩]- گفتار پادشاه بزرگ را فهميدهاند از اين رو گردنهايشان نرم شده تا فروتني کنند.
[٥٠]- اي آنکه در خواب و غفلت طولاني بسر ميبري، بسياري خواب حسرت زياد به بار ميآورد.
[٥١]- همانا پس از مردن که در قبر فرود ميآيي آن جا خوابي دراز است.
[٥٢]- در آن جا از گناهاني که کردهاي يا ثوابها بستري برايت گسترده شده است.
[٥٣]- آيا از شبيخون فرشته مرگ ايمنيي و چه بسيار ايمناني که او بر آنها شبيخون زده است.