راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٥٢٥ - فضيلت قيام شب
باب دوّم در بيان فضيلت قيام شب و اسبابى كه آن را ميسر مىسازد و چگونگى احياى آن و شبهايى كه احياى آنها مستحب است
فضيلت قيام شب:
امّا آياتى كه گوياى اين فضيلت است قول خداوند متعال است كه: إِنَّ رَبَّكَ يَعْلَمُ أَنَّكَ تَقُومُ أَدْنى من ثُلُثَيِ اللَّيْلِ ... تا آخر آيه«١» و نيز: إِنَّ ناشِئَةَ اللَّيْلِ ... تا آخر آيه«٢» و نيز: تَتَجافى جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضاجِعِ،«٣» و نيز: أَمَّنْ هُوَ قانِتٌ آناءَ اللَّيْلِ ساجِداً وَ قائِماً«٤»، و نيز: وَ الَّذِينَ يَبِيتُونَ لِرَبِّهِمْ سُجَّداً وَ قِياماً«٥»، و نيز: اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ«٦». در تفسير آيه اخير گفته شده مراد قيام شب است كه با صبر و بردبارى بر آن براى مجاهده با نفس از آن كمك گيرد. اما اخبارى كه در اين باره وارد شده قول پيامبر اكرم (ص) است كه فرموده است: «هر يك از شما كه مىخوابد شيطان بر موى بالاى پيشانيش سه گره مىزند و در جاى هر گرهى نقش مىكند كه شب دراز است بخواب، چنانچه او از خواب برخيزد و خداوند را ياد كند يك گره باز مىشود، و چون وضو بگيرد، گره دوّم و هنگامى كه نماز گزارد گره سوّم باز مىشود، در نتيجه با نشاط و درونى پاكيزه وارد صبح مىشود، و اگر برنخيزد با كسالت و آلودگى نفس بامداد خواهد كرد.»«٧»
[١] مزمل / ٢٠: همانا پروردگارت ميداند که تو و گروهي از کساني که با تو هستند نزديک دو سوم از شب يا نصف يا ثلث آن را به پا ميخيزيد.
[٢]- مزمل / ٦: مسلماً برنامه (عبادت) شبانه پا برجاتر و با استقامت تر است.
[٣]- سجده / ١٦: پهلوهايشان از بسترها در دل شب دور ميشود (به پا ميخيزند و رو به درگاه خدا ميآورند).
[٤]- زمر / ٩: ... يا کسي که در ساعات شب به عبادت مشغول و در حال سجده و قيام است.
[٥]- فرقان / ٦٤: آنها کساني هستند که شبانگاه براي پروردگارشان سجده و قيام ميکنند.
[٦]- بقره / ٤٥ و ١٥٣: از صبر و نماز ياري جوييد.
[٧]- صحيح بخاري، ج ٢، ص ٦٣، صحيح مسلم، سنن ابن ماجه، شماره ١٣٢٩، نظير آن، احمد ابويعلي با الفاظ ديگري، مجمع الزوائد، ج ٢، ص ٢٦٢.