و نيز: أَ لَمْ تَرَ إِلى‌ رَبِّكَ كَيْفَ مَدَّ الظِّلَّ وَ لَوْ شاءَ لَجَعَلَهُ ساكِناً ثُمَّ جَعَلْنَا الشَّمْسَ عَلَيْهِ دَلِيلًا، ثُمَّ قَبَضْناهُ إِلَيْنا قَبْضاً يَسِيراً«١٦».

و نيز: وَ الْقَمَرَ قَدَّرْناهُ مَنازِلَ«١٧» و نيز: وَ هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ النُّجُومَ لِتَهْتَدُوا بِها«١٨» و گمان مكن كه مقصود از گردش خورشيد و ماه بر اساس محاسبه‌اى مرتّب و منظوم و همچنين منظور از آفرينش سايه و نور و ستارگان اين است كه براى امور دنيا از آنها كمك گرفته شود بلكه مراد اين است كه به وسيله آنها اوقات شناخته شود تا بندگان در آنها به اداى طاعت و تجارت براى سراى آخرت بپردازند. دليل اين مطلب قول خداوند متعال است كه فرموده است: وَ هُوَ الَّذِي جَعَلَ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ خِلْفَةً لِمَنْ أَرادَ أَنْ يَذَّكَّرَ أَوْ أَرادَ شُكُوراً«١٩» يعنى يكى را از پس ديگرى قرار داده تا آنچه در آن فوت شده در اين تلافى شود، و روشن فرموده كه آن براى ذكر و شكر است نه چيز ديگر.

و نيز فرموده است: وَ جَعَلْنَا اللَّيْلَ وَ النَّهارَ آيَتَيْنِ فَمَحَوْنا آيَةَ اللَّيْلِ وَ جَعَلْنا آيَةَ النَّهارِ مُبْصِرَةً لِتَبْتَغُوا فَضْلًا من رَبِّكُمْ«٢٠» و فضلى كه از خداوند درخواست مى‌شود ثواب و آمرزش است.

شماره وردها و ترتيب آنها

بدان وردهاى روز هفت است: از دميدن صبح تا طلوع قرص خورشيد يك ورد، و

[١٥] رحمان / ٥: خورشيد و ماه بر طبق حساب منظّمي مي‌گردند.

[١٦]- فرقان / ٤٥ و ٤٦: آيا نديدي چگونه پروردگارت سايه را گستردهي و اگر مي‌خواست آن را ساکن قرار مي‌داد، سپس خورشيد را بر وجود آن دليل قرار داديم.

[١٧]- يس / ٣٩: و براي ماه منزلگاههايي قرار داديم.

[١٨]- انعام / ٩٧: او کسي است که ستارگان را براي شما قرار داد تا در تاريکيهاي خشکي و دريا به وسيله آنها هدايت شويد.

[١٩]- فرقان / ٦٢: او کسي است که شب و روز را جانشين يکديگر قرار داد براي آنها که بخواهند متذکّر شوند يا شکرگزاري کنند.

[٢٠]- اسراء / ١٢: ما شب و روز را دو نشانه قرار داديم سپس نشانه شب را محو کرده و نشان روز را روشني‌بخش ساختيم تا فضل پروردگار را بطلبيد.