راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٩٦ - باب اول در انواع زكات و اسباب وجوب آنها

مشعر بر ردّ اين قول است.

در كتاب خلاف در مخالفت با قول مشهور، ادّعاى اجماع شده جز عطاء كه مخالفت نكرده است، و نيز گواه ديگر در ردّ قول مشهور وجوب دادن يك دهم است در چيزى كه هزينه تهيّه آن كمتر و دادن يك بيستم است در آنچه هزينه آن بيشتر است و بنابر اصحّ مشهور ميان اصحاب ما زكات در غير از چيزهايى كه ذكر شد و آنچه فاقد قيود و شروط مذكور است واجب نيست، زيرا در روايات صحيح مستفيض وجوب زكات به همان اجناس نه گانه منحصر شده و در اخبار معتبر گمان تعلّق زكات در اجناسى غير از آنها بطور صريح نفى شده است.

گفته شده است بنابر ظاهر برخى از اخبار«١» زكات در غلّات و چهارپايان سه گانه متعلق به كودك و مجنون واجب است، ليكن اين ظاهر بايد تأويل شود زيرا حكمى متوجّه كودك و مجنون نيست. در كتاب خلاف بنابر آيه: وَ آتُوا حَقَّهُ يَوْمَ حَصادِهِ«٢» واجب شمرده شده كه در روز درو كردن غلّه و بريدن خرما با دادن دسته‌هاى علف و مشت پر از محصول به مستحقّان اداى حقّ شود، ليكن اين امر حمل بر استحباب شده زيرا ابى جعفر امام باقر (ع) فرموده است: «همانا اين از صدقه است.»«٣»

در روايتى آمده است كه آن از زكات نيست «آيا نمى‌بينى خداوند فرموده است:

وَ لا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ.»«٤» سيّد مرتضى گفته است: در سخن آن حضرت نكته لطيفى است، زيرا نهى از اسراف تنها در چيزهايى است كه مقدار آن معيّن نيست و مقدار زكات مشخّص است.»«٥»

در روايت ديگرى است: «در زراعت دو حقّ است، يك حقّ كه مطابق آن از تو اخذ مى‌شود، و حقّى كه بايد آن را ادا كنى. امّا حقّى كه از تو اخذ مى‌شود يك دهم‌