حال به تدبّر نپردازد، و مقصود از قرائت تدبّر است، از اينرو ترتيل در آن سنّت است چه شمرده و آرام خواندن آيات امكان مى‌دهد كه در باطن آنها تدبّر شود. على (ع) فرموده است: «در عبادت بى‌فقه و قرائت بى‌تدبّر خيرى نيست.»«٣» اگر تدبّر بدون تكرار قرائت ميسّر نشود بايد آن را تكرار كند، مگر آن كه در پشت سر امام جماعت باشد كه اگر او در همان آيه باقى بماند و امام به آيه ديگر مشغول شود گناه كرده است و در اين حال مانند كسى است كه ديگرى با او سخن بگويد و وى از يك كلمه او در شگفت شود و از توجّه به ديگر كلمات او باز ماند. همچنين هر گاه در ركوع آيه‌اى بخواند و در باره آن مشغول تفكّر شود اين وسوسه خواهد بود. از عامر بن عبد قيس نقل شده كه گفته است: در نماز دچار وسواس مى‌شوم. به او گفتند: وسواس در امور دينىي پاسخ داد: اگر نيزه‌ها در جوف من فرو كنند نزد من محبوبتر است از اين كه وسوسه دنيا را داشته باشم، ليكن دلم به اين مشغول مى‌شود كه مرا در پيشگاه خداوند موقفى است و برگشت من از آن جا چگونه خواهد بود. او اين را وسواس شمرده و درست همين است، زيرا از آنچه بدان مشغول بوده به چيز ديگر پرداخته است و چون شيطان نسبت به امثال او قدرتى ندارد آنان را به مقصدى دينى مشغول مى‌كند تا آنها را از عملى كه افضل است باز دارد.

روايت شده است پيامبر (ص) بسم الله الرحمان الرحيم را قرائت كرد و بيست بار آن را تكرار فرمود،«٤» و اين براى تدبّر در معانى آن بود.

از ابى ذرّ نقل شده كه گفته است: پيامبر (ص) شبى ما را امامت كرد و در سرتاسر آن شب پيوسته اين آيه را تكرار مى‌فرمود: إِنْ تُعَذِّبْهُمْ فَإِنَّهُمْ عِبادُكَ.«٥»

تميم دارى يك شب تمام، اين آيه را تكرار مى‌كرد: أَمْ حَسِبَ الَّذِينَ اجْتَرَحُوا السَّيِّئاتِ.«٦»

[٣] تحف‌العقول حسن بن علي بن شعبه حرّاني، ص ٢٠٤، بطور مرسل.

[٤]- معجم ابوذر هروي از حديث ابي هريره، المغني.

[٥]- مائده / ١١٨: اگر آنها را مجازات کني بندگان تواند ... خبر را ابن ماجه در سنن خود به شماره ١٣٥٠ نقل کرده است.

[٦]- جاثيه / ٢١: آيا کساني که مرتکب بديها شدند گمان کردند ...