كرده‌اند جستجو كند. پيامبر (ص) فرموده است: «جز طعام پرهيزگار را تناول مكن، و نبايد طعام تو را جز پرهيزگار بخورد»«٥٠» زيرا پرهيزگار از طعام تو براى حصول تقوا كمك مى‌گيرد، و تو با كمكى كه به او مى‌كنى در طاعات او با وى شريك خواهى بود.

پيامبر (ص) فرموده است: «طعام خود را به پرهيزگاران و نيكوكاران مؤمن بخورانيد»«٥١» و با عبارتى ديگر آمده است: «كسى را به طعام خود ميزبانى كن كه او را براى خدا دوست مى‌دارى.»

دوّم- اين كه گيرنده بخصوص از اهل علم باشد، چه اين صدقه كمكى به او براى تحصيل علم است، و علم اگر با نيّت صحيحى طلب شود اشرف عبادات مى‌باشد. ابن مبارك كمكها و امدادهاى خود را به اهل علم تخصيص مى‌داد. به او گفته شد: كاش كمكهايت را همگانى ميكردى، پاسخ داد: من پس از رتبه پيامبرى مقامى را برتر از مقام دانشمندان نمى‌دانم، و اگر يكى از آنها دلش به حاجتى كه دارد مشغول شود نمى‌تواند براى فرا گرفتن دانش فراغ بال پيدا كند، و به آموختن آن رو آورد بنابر اين آسوده كردن دل آنها براى تحصيل علم بهترين كار است.

سوّم- آن كه گيرنده صدقه در تقوا و خداشناسى صادق باشد و خداشناسى او در اين است كه وقتى عطا را اخذ مى‌كند حق تعالى را شكر و سپاس گويد و نعمت را از او بيند و به واسطه ننگرد و شكر بندگان نسبت به خداوند اين است كه همه نعمتها را از او بدانند. از جمله وصيّتهاى لقمان به فرزندش اين است: ميان خود و خداوند انعام كننده‌اى قرار مده، و نعمت غير را بر خودت زيان و ضرر به شمار آور. كسى كه نعمت را از غير خدا بداند مانند اين است كه منعم حقيقى را نشناخته و يقين پيدا نكرده است كه واسطه‌ها مقهور و مسخّر خداوند مى‌باشند زيرا اوست كه انگيزه‌هاى عمل را بر آنها

[٥٠] سنن دارمي، ج ٢، ص ١٠٣ از ابي سعيد خدري، او از پيامبر (ص) شنيد که مي‌فرمود: جز با مؤمن همنشيني مکن و طعامت را جز به پرهيزگار مخوران.

[٥١]- عراقي گفته است: ابن مبارک آن را در کتاب البرّ و الصلة از حديث ابي سعيد خدري و ما بعد آن را بطور مرسل از ضحّاک نقل کرده است.