راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٢٧ - باب پنجم در فضيلت جمعه و شرايط و آداب و مستحبّات آن

الهى ديدار كند عملش را از سرگيرد (گذشته‌اش آمرزيده شده است).«٢٤»

در خبر مشهورى است كه «جمعه حجّ مسكينان است.»«٢٥»

شرايط جمعه‌

مى‌گويم: نماز جمعه بر هر مكلّف ذكور، آزاد و حاضر كه دچار كورى و بيمارى نباشد واجب است و پرستارى كه پرستارى بيمارش منحصر به اوست همچنين سالخوردگان و همه كسانى كه حضورشان موجب عسر و حرج است مستثنا مى‌باشند، اين وجوب مشروط است به وجود امامى كه شرايط امامت و اقتدا را كه پيش از اين شرح داده شده است دارا باشد همچنين مشروط است به اين كه غير از خود او چهار نفر مرد ديگر كه مسلمان، مكلّف، آزاد باشند و فاصله محلّ اقامت همه آنها تا جايى كه نماز جمعه منعقد مى‌شود به دو فرسخ نرسد وجود داشته باشد. چنانچه شرايط مذكور تحقق يابد نماز جمعه جانشين نماز ظهر مى‌شود، ليكن اين نيز سه شرط دارد كه شروط صحّت آن به شمار مى‌آيند: اول آن كه دو خطبه خوانده شود دوّم نماز به جماعت برگزار گردد سوّم نماز جمعه‌اى كه فاصله آن تا نماز جمعه ديگر كمتر از يك فرسخ باشد منعقد نگردد. اگر دو نماز جمعه‌اى كه فاصله ميان آنها كمتر از يك فرسخ است با همديگر نماز را شروع كرده باشند هر دو نماز باطل است، و گرنه تنها نماز متأخّر باطل خواهد بود. نماز ظهر نمى‌تواند جانشين نماز جمعه شود مگر آن كه عدّه شركت كنندگان در نماز جمعه از هفت نفر كمتر باشد، و يا تقيّه ايجاب كند، و يا بيم بروز فتنه برود.

بيشتر شرايطى كه گفته شد مورد اتّفاق اصحاب ما (علماى شيعه) است و در احاديث صحيح بطور مستفيض از اهل بيت (ع) وارد شده‌اند، و تنها در دو مورد اختلاف‌