مستراح رود و قضاى حاجت كند، در موقع ورود به آن پاى چپ را مقدّم بدارد و دعاهايى را كه در كتاب طهارت به هنگام ورود و خروج از آن ذكر كرده‌ايم بخواند. پس از آن چنان كه پيش از اين گفته شده است بر طبق سنّت دندانهايش را مسواك كند، و با رعايت همه آنچه مستحبّ است و خواندن دعاهايى كه آنها را در كتاب طهارت ياد كرده‌ايم وضو گيرد. ما بدان سبب ذكر اقسام عبادات را مقدّم داشته‌ايم تا در اين كتاب تنها وجه تركيب و ترتيب آنها را بيان كنيم. پس از فراغ از وضو دو ركعت نافله صبح را در منزل به جا آورد، و پيامبر خدا (ص) به همين گونه رفتار مى‌كرد، پس از آن رهسپار مسجد شود در حالى كه دعاى رفتن به مسجد را بخواند و با آرامش و وقار باشد، و هنگام دخول به مسجد پاى راست را مقدّم بدارد و دعاى ورود به مسجد را بخواند سپس در طلب صف اوّل باشد اگر در آن جايى بيابد. و براى اين منظور نبايد پاى بر گردن مردم نهد و مزاحمت فراهم كند، چنان كه در باب نماز جمعه گفته شد. سپس اگر دو ركعت نافله صبح را در منزل نخوانده آن را به جا آورد. و اگر خوانده است دو ركعت نماز تحيّت گزارد. پس از آن بنشيند و به ذكر مشغول گردد تا نماز جماعت برپا شود. مطلوبتر اين است كه نماز جماعت در سپيده‌دم و به هنگامى كه هوا گرگ و ميش يا تاريك و روشن است گزارده شود. و پيامبر خدا (ص) در تاريكى آخر شب نماز صبح را مى‌خواند.«٢٤»

سزاوار نيست نماز جماعت بكلّى ترك شود بويژه نماز صبح و عشاء كه جماعت در آنها فضيلت بسيار دارد، و روش پيشينيان بر اين بود كه پيش از طلوع فجر وارد مسجد مى‌شدند. پس از آن نماز واجب صبح را با مراعات همه آداب ظاهرى و باطنى آن كه ما آنها را در كتاب نماز و پيشوايى در آن ذكر كرده‌ايم به جا آورد. سپس تا طلوع آفتاب در مسجد بنشيند و به نحوى كه بزودى ترتيب آن را بيان مى‌كنيم به ذكر خدا مشغول گردد.

پيامبر خدا (ص) فرموده است: «اگر در جايى بنشينم و از نماز صبح تا طلوع آفتاب ذكر خدا بگويم در نزد من محبوبتر است تا آن كه چهار برده آزاد كنم.»«٢٥» پيامبر خدا (ص)

[٢٤] اين امر مورد اتفاق است؛ صحيح مسلم، ج ٢، ص ١١٩.

[٢٥]- سنن ابوداوود، ج ٢، ص ٢٩٠ ضمن حديثي ديگر.