راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ١٨١ - باب اول در شرايط و واجبات و مكروهات و سنّتهاى ظاهرى روزه و موجبات بطلان آن

چند رؤيت كننده يك نفر باشد، مشروط به اين كه در رؤيت شكّ نداشته باشد. ٢- سى روز از ماه شعبان گذشته باشد. ٣- با گواهى دو تن شاهد عادل كه شهادت آنها با هم توافق داشته باشد. ٤- شياعى كه موجب ظنّ نزديك به يقين شود هلال ماه رمضان ثابت مى‌گردد و جز اينها راه ديگرى وجود ندارد، و حكم شرعى با توجّه به اختلاف افق هر كشور مختلف مى‌شود.

اما واجبات روزه و اسباب فساد و بطلان آن:

بر روزه‌دار واجب است بطور عمد از خوردن، آشاميدن، جماع، استمناء، قى كردن و دروغ«٣» امساك كند و در اينها خلافى نيست. همچنين در ماه رمضان و قضاى آن بنابر اقوى و اشهر، تا طلوع فجر به عمد بر جنابت باقى نماند. از سر فرو بردن در زير آب و بنابر قول اصحّ از شياف با مايع خوددارى كند، و گرنه جز در دو مورد اخير بايد روزه‌اش را قضا كند. و نيز اگر روزه واجب باشد دروغ باعث بطلان آن است و در اين اختلافى نيست. همچنين بايد بجز در قى عمدى در ديگر موارد نيز كفّاره بدهد و در اين باره اقوال مختلف است. اگر در ماه رمضان به عمد تا طلوع فجر بر جنابت باقى بماند بايد يك برده آزاد و يا شصت مسكين را اطعام كند و يا دو ماه متوالى روزه بگيرد. كفّاره روزه نذر معيّن همان كفّاره قسم است چنان كه در قرآن مذكور است. كفّاره قضاى روزه رمضان چنانچه بعد از عصر، و به قولى بعد از زوال افطار كند اطعام ده مسكين است و در صورت عجز از آن سه روز روزه است.

در سر فرو بردن زير آب خصوصا و شياف با مايع و دروغ بستن بر خدا و پيامبر (ص) و ائمّه (ع) كه آيا قضاى تنها كافى است يا قضا و كفّاره هر دو واجب است و يا واجب نيست اختلاف است. امّا شياف با جامد و دروغ بستن بر غير از خدا و رسول (ص) و ائمّه (ع) موجب بطلان روزه نيست.

در رسانيدن غبار به حلق مطلقا يا تنها غبار غليظ و اين كه فقط قضاى روزه واجب است يا قضا و كفّاره هر دو و يا عدم آنها نيز اقوال مختلف است.