راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٤٠٠ - ٣- به هنگام دعا رو به قبله كند و دستها را بالا برد

رهبت (خوف) اين است كه دو دست را بگشايى و پشت آنها را ظاهر سازى تضرّع آن است كه انگشت سبّابه راست را به راست و چپ بجنبانى، و تبتّل جنبانيدن انگشت سبّابه چپ است كه آن را بآرامى به سوى آسمان بالا برى و پايين آورى و ابتهال اين است كه دستها و دو ذراع را به سمت آسمان بگشايى و ابتهال زمانى است كه ببينى اسباب گريه فراهم است.»«٤٦»

از سعيد بن يسار نقل شده كه گفته است: امام صادق (ع) درون دو كف دستش را به سمت آسمان باز كرد و فرمود: «اين رغبت است» و پشت دو دستش را به طرف آسمان كرد و فرمود: «اين رهبت است» و انگشتانش را به راست و چپ گردانيد و فرمود: «اين تضرّع است» و انگشتانش را بالا مى‌برد و پايين مى‌آورد. و فرمود: «اين تبتّل است» و دستش را تا برابر رويش به جانب قبله كشيد و فرمود: «اين ابتهال است» و گفت: ابتهال هنگامى است كه اشك جارى شود. در حديث ديگرى است كه:

«خضوع و فروتنى در دعا اين است كه دو دستش را بر شانه‌هايش بگذارد.»«٤٧»

مؤلّف عدة الدّاعى مى‌گويد: حالات مذكور يا مسائلى است تعبّدى كه علّت آنها را نمى‌دانيم، و يا مراد از گشودن دو كف دست در حال رغبت اين است كه اين عمل به حال رغبت كننده در بسط آرزوها و حسن ظنّ و اميدوارى او به فضل و كرم حق تعالى نزديكتر و مناسبتر است، و در حقيقت رغبت كننده خواستهايش را از درگاه خداوند مسألت مى‌كند و دو كف دستهايش را مى‌گشايد تا احسان حقّ تعالى در آنها قرار گيرد.

مقصود از قرار دادن پشت دو كف دست به سمت آسمان در حال رهبت اين است كه با زبان ذلّت و حقارت به داناى آشكار و نهان بگويد: من دستم را به سوى تو نگشوده‌ام بلكه كف دستهايم را بر زمين قرار داده‌ام، زيرا من در پيشگاهت خوار و ذليل و از تو شرمنده‌ام. منظور از حركت دادن انگشتان به سمت راست و چپ در حال تضرّع اين است كه به فرزند مرده و مصيبت زده‌اى تشبّه جويد كه پيوسته دستها را به هم‌