روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٢١ - ترجمه
يا جز مرا [١]خالق نشايد خواندن بر اطلاق-چنان كه بيان كرديم- [٢]و امر مراست،مرا رسد كه فرمان دهم فرمانى كه حكمت و مصلحت به آن مقرون باشد،و هركس كه دون من [٣]فرمان دهد به امر من تواند داد [٤]و بىامر من نرسد او را بر كسى فرمان دادن.
در خبر است كه رسول-عليه السّلام-گفت:هركه او حمد خداى نكند بر عملى صالح كه بكند و حمد خود كند،شكر او اندك باشد و عمل او محبط.
و هركه او دعوى كند كه خداى تعالى بندگان را چيزى از امر و فرمان داده است، او كافر باشد بدانچه خداى تعالى بر پيغمبران [٥]انزله كرده،لقوله: أَلاٰ لَهُ الْخَلْقُ وَ الْأَمْرُ ،و قال محمود الورّاق [٦]:
الى اللّه كلّ الامر في كلّ خلقه
و ليس إلى المخلوق شيء من الأمر
تبارك اللّه،ضحّاك گفت:تعظّم.خليل احمد گفت:تمحّد،قتيبى گفت:
تفاعل من البركة،حسين بن الفضل گفت:تبارك في ذاته و بارك في خلقه، و قيل:تبارك،أى تعالى في دوام الصّفة.و اشتقاق او بيان كرديم كه من بروك البعير باشد و هو الثّبات من قول الشّاعر [٧]:
و لا ينجي من الغمرات الّا
براكاء القتال أو الفرار
اُدْعُوا رَبَّكُمْ تَضَرُّعاً وَ خُفْيَةً
،گفت:خداى را خوانى [٨]به لا به و تذلّل و استكانت در سرّ.راوى خبر گويد:رسول-عليه السّلام-در عزاتى [٩]بود به وادى سهمناك رسيدند،صحابه [١٠]آواز [١١]به تكبير و تهليل بلند كردند.رسول-عليه السّلام- گفت:
(اربعوا على انفسكم) ،به خود بازايستى [١٢]،نه شما كرى را مىخوانى [١٣]يا
[١] .مل:و جز من مرا.
[٢] .مل:كردهايم.
[٣] .مل:و هركه بجز از من.
[٤] .وز،مل:دادن.
[٥] .وز:پيغامبران.
[٧] [٦] .مل+شعر.
[٨] .مل،آج،خوانيد.
[٩] .وز،آج،لب،آف:غزايى.
[١٠] .مل+بهم.
[١١] .آج+را.
[١٢] .وز،مل،آج،آف:بازايستيد.
[١٣] .وز،مل،آج،آف:مىخوانيد.