روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٩٧ - ترجمه

نيست.و حسن على [١]روايت كرد كه اميرالمؤمنين [٢]گفت:آيت در ما آمد كه اهل بدريم.سدّى گفت در اين آيت كه:اهل بهشت چون به در بهشت رسند،درختى باشد [٣]آنجا از اصل ساق او دو چشمه [٤]برون [٥]مى‌آيد،از يك چشمه بازخورند هرچه غلّ و غشّ و حقد و حسد باشد از دل ايشان برود و آن شراب طهور بود،و از ديگر غسل كنند تا نضارت بهشت و غضاضت نعيم بر ايشان پيدا شود،هرگز پس از آن اشعث و أغبر نشوند و گونۀ رويشان بنگردد [٦].

أبو نضره روايت كرد كه:اهل بهشت را بر در بهشت بازدارند تا ميان ايشان مقاصّه كنند در ظلامات،تا چون به بهشت شوند كسى را بر كسى ظلامه نمانده باشد به مقدار قلامۀ [٧]ناخنى،و همچنين كنند با اهل دوزخ پيش [٨]ازآن‌كه به دوزخ شوند،و اين استيفاء اعواض است كه ما گفتيم كه ايشان را بر يكديگر باشد.آنگه گفت:منازل ايشان چنان بود كه در زير كوشكهاى ايشان جويها روان [٩]باشد،ايشان چون نعمت ظاهر بينند گويند: اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِي هَدٰانٰا لِهٰذٰا ، سپاس خداى را كه ما را هدايت داد به اين. وَ مٰا كُنّٰا لِنَهْتَدِيَ لَوْ لاٰ أَنْ هَدٰانَا اللّٰهُ ،و ما به اين راه نيافتيمى [١٠]اگر نه خداى تعالى ما را راه نمودى و تمكين كردى [١١]،يقال:

هديته لكذا و الى كذا.سفيان ثورى گفت:معنى آن است كه سپاس [١٢]خداى را كه ما را توفيق داد تا عملى كرديم كه اين ثواب و جزاى آن است.و در خبر است كه رسول-عليه السّلام-گفت:چون اهل بهشت در بهشت قرار گيرند و اهل دوزخ در دوزخ،خداى تعالى حجاب از ميان ايشان [١٣]بردارد تا يكديگر را