تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٥٢٢ - شرح آيات

بر دروغزن بودنم گواهى داديد و پيامبرانى را كه مرا باور داشتند تكذيب كرديد و دروغگو شمرديد؟! و آيا از اين زيان بزرگ هولناك كه از آن بر حذر داشته شده بوديد پرهيز كرديد؟ آيا پيام پيامبران بسيار و رسالتهاى متعدّد و مكرّر را نشنيديد؟

آن گاه خداى جلّ جلاله پيوستگى آنها را در آتش به زبان مقال تكرار كند و گويد

«أَ لَمْ تَكُنْ آياتِي تُتْلى‌ عَلَيْكُمْ فَكُنْتُمْ بِها تُكَذِّبُونَ‌ [٨٨] آيا آيات من برايتان خوانده نمى‌شد و آنها را دروغ نمى‌انگاشتيد» پس گويند: «رَبَّنا غَلَبَتْ عَلَيْنا شِقْوَتُنا وَ كُنَّا قَوْماً ضالِّينَ* رَبَّنا أَخْرِجْنا مِنْها فَإِنْ عُدْنا فَإِنَّا ظالِمُونَ‌ [٨٩] اى پروردگار ما! بدبختيمان بر ما غلبه كرد و ما مردمى گمراه بوديم* اى پروردگار ما، ما را از اين آتش بيرون آور. اگر ديگر بار چنان كرديم، از ستمكاران باشيم» پس چهل سال در ذلّت پستى بمانند و پاسخى نشنوند، و در عذاب دوزخ سخنى نگويند، سپس خدا جلّ جلاله به آنها پاسخ دهد: «اخْسَؤُا فِيها وَ لا تُكَلِّمُونِ‌ [٩٠] در آتش گم شويد و با من سخن نگوييد» گويد: در آن هنگام از هر گشايش و آسايشى بكلّى نوميد شوند و درهاى دوزخ را بر آنها فرو بندند، و سوكهاى هلاك و دم بر آوردن و دم فرو بردن دوزخ و بانگ و شيون آنها هم چنان ادامه يابد». [٩١] در روايتهايى ديگر آمده است: هنگامى كه خدا به آنها مى‌گويد: همانا شما در اينجا ماندگار هستيد، به مالك (دوزخ) گويند:/ ٥٢٣ از پروردگارت براى ما بخواه كه به ما اجازه دهد بر خويشتن زارى كنيم، و پس از چهل سال از خدا براى آنها پاسخ آورد كه زارى كنيد، و آنها به گريه و زارى پردازند. ولى آيا گريه و زارى در آن روز ايشان را سودى دهد؟ هرگز ... پناه مى‌بريم به خدا از آتش دوزخ.