تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٤٣ - شرح آيات

هر چيزى است كه توصيفش كنند- فرد سوم از معبودان سه‌گانه است، و هم چنان كه شادخواران و متنعّمان مدّعى شدند كه ذاتا با ديگر بندگان خدا تفاوت دارند).

آيا ندانسته‌اند كه هر كسى كه خدا او را آفريده بنده خداست و نسبت او با خدا همانا نسبت آفريده به آفريدگار است، و همه آنها (از لحاظ ذات) در پيشگاه او برابرند، و اين از بيخردى است كه بخشى از بندگان او را براى او قرار دهند و بخشى را ندهند در صورتى كه همه براى او و از آن اويند، ولى در سطح بندگى و در مرتبه آفريدگى.

«إِنَّ الْإِنْسانَ لَكَفُورٌ مُبِينٌ‌- آدمى به آشكارا ناسپاس است.»/ ٤٤٨ براستى كه انسان منكر است و انكار خود را آشكار مى‌سازد

نخست: براى آن كه آيات پروردگارش را منكر مى‌شود، و نعمتهاى او را بر خود انكار مى‌كند، و اين انگيخته از بزرگ خويشتنى او پيش خود است و با آگاهى و پافشارى صورت مى‌گيرد، زيرا انسان نمى‌خواهد به فرمان او تسليم شود و از اولياء او فرمانبردارى كند.

دوم: براى آن كه انسان ميان كسى كه تمام اين نعمتهاى فراوان را بدو ارزانى داشته و بندگان ناتوان او برابرى مى‌نهد، پس مى‌گويد كه برخى از بندگان شريكان خدايند، و بدون به شمار آوردن خدا نعمتها را به آنها نسبت مى‌دهد و از جانب آنها مى‌شمارد.

موضوع نعمت ناسپاسى بدين شدّت به محور اين سوره- كه همان رابطه انسان با نعمتهاى خداست- مى‌پيوندد و اين پيوندى است استوار، زيرا مهمترين پايه‌هاى رابطه درست سپاسگزارى به خداست، و گذر از حالت ناسپاسى طبيعى انسان به حالت سپاسگزارى برانگيخته از ايمان است.

[١٦] و همچنين پنداشتند كه خدا دختران را براى خود و پسران را براى آنها برگزيده است.

«أَمِ اتَّخَذَ مِمَّا يَخْلُقُ بَناتٍ وَ أَصْفاكُمْ بِالْبَنِينَ‌- آيا او از ميان آفريدگانش براى خود دختران را بر گرفته و پسران را خاصّ شما كرده است؟»