تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٢٥ - شرح آيات

شما در آن به خرد بينديشيد، و خرد همان موهبتى است كه مردم در اصل آن تفاوتى ندارند، ولى در دامنه بهره جويى خود از آن متفاوتند، از اين رو به صيغه فعل «تعقلون» آمده است، يعنى از خرد بهره جوييد.

[٤] «وَ إِنَّهُ فِي أُمِّ الْكِتابِ لَدَيْنا لَعَلِيٌّ حَكِيمٌ‌- و آن در امّ الكتاب است در نزد ما، كتابى ارجمند و حكمت آميز.» در واقع اين قرآن همان بازتاب كتابى است كه نزد خداى سبحان وجود دارد و همان اصل كتاب است.

امّ به معنى اصل و اساس است، و مطلبى كه از اين آيه الهام مى‌گيريم اين است كه نزد خدا كتابى نهفته وجود دارد كه همان امّ الكتاب (و اصل تمام كتابهاى آسمانى است)، و خداى سبحان كتابهاى خود را از نور آن كتاب بر بشر فيض بخش ساخته، پس از آن كتاب بر نوح (ع) رسالتش را، و بر ابراهيم (ع) كلماتش را فرو فرستاده، و موسى (ع) و عيسى (ع) را با تورات و انجيل مبعوث كرده، و نيز از همان كتاب (لوح محفوظ) قرآن را به محمّد (ص) داده است.

/ ٤٣٠ قياس هر كتاب الهى به ميزان أمّ الكتاب- كه چنان كه پيداست- به نام لوح محفوظ ناميده مى‌شود كامل مى‌گردد، و چون قرآن با آن سنجيده شود، از لحاظ رتبه بالاتر و از لحاظ شريعت (قانونمندى) و دين استوارتر است، پس آن كتاب است كه هر دينى را بالا مى‌برد، و مردم از حكمت و دانشى كه در آن است سود مى‌برند.

[٥] گزافكاران كه در زندگى دنيا شاد خوارى مى‌كنند پنداشتند كه بندگان نزديك به خدايند. مگر نه اين كه خدا با دادن توانگرى به آنها نعمت بخشيده است؟ پس آنها را دوست مى‌دارد و جايگاهى ارجمند به آنها داده است، و اين پندار شيطانى آنها را به عالم توهّمى خطرناك كشانيد تا آنجا كه پنداشتند برتر از قانون و فراتر از قرآن‌اند.

از سوى ديگر: از آنجا كه اسراف و گزافكارى گناهى عظيم شمرده مى‌شود برخى تصوّر كرده‌اند كه اين امر رحمت رسالت را از شادخواران باز مى‌دارد،