تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٦٤ - زمينه كلى سوره

آنجا كه مى‌بينى ستمكاران از آنچه كرده‌اند بيمناك (و پشيمانند)، بى آن كه اين بيمناكى (و پشيمانى) سودى به آنها برساند، زيرا عذاب بر آنان تعلّق گرفته است، در حالى كه مؤمنان را در باغهاى بهشت مى‌بينى.

و: قرآن خطّى مستقيم با فرمانى اجرا پذير براى امّت ترسيم مى‌كند تا با خويشاوندان (پيامبر) دوستى ورزند كه اين كار نيكى بزرگ است (زيرا با دوستى ايشان خطّ رهبرى درست پى ريزى مى‌شود).

(و از آنجا كه قضيّه رهبرى مهمترين قضيه و اختلاف انگيزترين مسئله است) پيامبر را به دروغزنى در وحى متّهم كردند، و خداوند تهمت آنها را چنين رد كرد كه اگر بخواهد بيگمان بر دل پيامبر مهر مى‌نهد، و باطل را محو و نابود مى‌كند و با كلمات خود حق را به كرسى مى‌نشاند و محقّق مى‌سازد ... و بيان مى‌كند كه خداى سبحان توبه را از بندگان خود مى‌پذيرد (زيرا انحراف از خطّ رهبرى بسيار اتفاق مى‌افتد و اگر توبه پذيرى در كار نباشد آفريدگانى بسيار هلاك مى‌شوند).

سياق آيات سرانجام بيان مى‌كند كه كسانى كه ايمان آوردند (بدين امر) پاسخ مثبت دادند، در حالى كه كافران را (كه بدان پاسخ مثبت ندادند) عذابى است سخت (٢١/ ٢٦).

ز: از آنجا كه دنيا دوستى و افزون طلبى از بهره‌هاى آن يكى از ريشه‌هاى اصلى اختلاف شمرده مى‌شود- پس از تفاوت و اختلاف طبيعى مشروع، و تفرقه افكنى در دين، و قانونگذارى بدون اذن خدا- چند آيه بدان پرداخته و حكمت محدود ساختن روزى را بيان كرده است، پس اگر خدا روزى را به نحوى بسيار گسترده مى‌گسترد، مردم در زمين سركشى و نافرمانى مى‌كردند، پس آن را با اندازه‌گيرى حكيمانه‌اى متناسب با امكانات و توانايى بهره‌گيرى و گنجايش مردم برسنجيد و مقدّر داشت. و روزى به دست خداست (و اختلاف بر سر آن روا نيست)، پس اوست كه بعد از نوميدى مردم باران را فرو مى‌فرستد (و يكى از سببهاى كاهش در رزق، گناهان است).

اگر مصيبتى به مردم رسد به سبب كارهايى است كه خود كرده‌اند و