تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٨٢ - شرح آيات

كهكشان مانند آن كه ما در آنيم و به نام «سكّة التبّان راه كاه فروش» [١٤] خوانده مى‌شود و قطر آن صد ميليارد سال نورى است؟ يا آنچه در كهكشانهايى كه ما آنها را مى‌شناسيم از خورشيدها و اجرامى كه در آسمان اوّل واقع مى‌شود؟ و آسمانهايى ديگر كه از آن خداست و كاينات عظيمى كه در آنهاست و جز خدا كس از آنها آگاه نيست؟

بنا بر هر تفسيرى كه (از هفت آسمان) بشود، قضاى خداوند در ظرف دو روز، يا بر حسب تفسير پيشين در دو دوره كه چيزى از آنها نمى‌دانم، صورت گرفت و اجرا شد.

«فِي يَوْمَيْنِ وَ أَوْحى‌ فِي كُلِّ سَماءٍ أَمْرَها- در دو روز، و در هر آسمانى كارش به آن وحى كرد.»/ ١٨٨ به نظر مى‌رسد كه كار (امر) هر آسمان رهبرى و نظام و آنچه مربوط به شؤون تدبير آن مى‌شود همه اينها در همان آسمان برقرار است كه گويى وحدتى است ادارى، و شايد فرشتگان خدا كه در هر آسمان‌اند از «امر» آن‌اند.

«وَ زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا بِمَصابِيحَ‌- و آسمان فرودين را به چراغهايى بياراستيم.» اين آسمان فرودين كدام است؟ اگر مراد آسمان محيط بر زمين باشد زينت آن به سبب طريقه تموّج نور در آن است، زيرا ستارگان در بيرون از فضاى محيط بدين صورت زيبا ديده نمى‌شوند، ولى قول معروف نزد مفسّران آن است كه آسمان فرودين همان بخشى از فضاى گسترده است، و بنا بر اين چنين درمى‌يابيم كه تمام ستارگانى كه ديده مى‌شوند ضمن آسمان فرودين شناورند، و آسمانهايى ديگر وجود دارند كه اجرام آنها مشاهده نمى‌شود.

«وَ حِفْظاً- و محفوظش داشتيم.» پس گازهايى كه زمين را احاطه كرده‌اند زمين را از برخورد ميليونها شهابى‌