تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٣٣ - شرح آيات

/ ٤٣٨ چرا خدا چيزها را جفت آفريد؟ چنان كه به نظر ما مى‌رسد، براى دو امر

نخست: براى آن كه توانايى مطلق او تجلّى كند. مگر نه آن كه نيك آفرينى و استوارى آفرينش در چارچوب تنوّع دليل توانايى است؟ پس مى‌بينى در همان حال كه يك جفت از يكديگر تفاوتى بسيار گسترده دارند هر دو تابع و مقهور قانونهايى يكسان‌اند كه آن دو را به سوى يك هدف پيش مى‌برد، آيا اين دليل قدرتمندى پروردگار نيست؟

دوم: خدا در هر جفتى نياز آن دو را به يكديگر به وديعه نهاده، و از اين رو آن دو به يكديگر نياز دارند، و اين بارزترين دليل بر نياز شديد آنها به خداست كه آفريدگار و تدبير كننده كارهاى آنهاست.

«وَ جَعَلَ لَكُمْ مِنَ الْفُلْكِ وَ الْأَنْعامِ ما تَرْكَبُونَ‌- و برايتان از كشتيها و چارپايان مركبها ساخت كه سوار شويد.» پس كسى كه براى درياها كشتى را آفريد كه ما بر پشت آن مى‌نشينيم تا به دورترين نقاط زمين با كالاهاى بازرگانى سنگين خود برسيم، همان كسى است كه براى بيابانها چارپايان را آفريد و آنها را رام و مسخّر ما كرد، نه تنها براى آن كه ما را به هدفها و مقصدهاى مادّى خود برسانند، بلكه هم چنان براى نزديكى جستن ما به خدا كه بلندترين غايتهاى بشر و والاترين آرمانهاى اوست.

براى چه؟

[١٣] «لِتَسْتَوُوا عَلى‌ ظُهُورِهِ‌- كه بر پشت آنها سوار شويد.» براى اين كه از آن بهره بردارى كنيم، و بر پشت آنها قرار گيريم. از كلمه «استواء درست قرار گرفتن» در مى‌يابيم كه اولا: همانا خدا كشتى و چارپايان را مسخّر انسان ساخت تا انسان بى هراس از نافرمانى و سرپيچى آنها بر ضدّ خود قرار گيرد، و دوم: بر ما واجب است كه بر آنها به حالت استقرار و استوارى بنشينيم، و بر آنها تسلّط داشته باشيم و نگذاريم سركشى كنند يا بياشوبند.

هم چنان كه از اين آيه ضرورت تسخير طبيعت و مهمل نگذاشتن آن را درمى‌يابيم. در حديث آمده است: «امير المؤمنين (ع) مى‌گفت: كسى كه آب و