تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٦١ - زمينه كلى سوره

گفتن از وحى آغاز مى‌كند، زيرا وحى همان محور اصلى مجتمع اسلامى و پايه وحدت و يگانگى آن است، چه هر مجتمعى بر دو پايه استوار مى‌شود

يك: وجود شريعت، يا كتاب، يا روش و برنامه متكامل، كه در امّت اسلامى ما قرآن بدين پايه شكل مى‌بخشد، و آن را مجسّم مى‌سازد.

دو: وجود رهبرى صالحى كه معانى كتاب (قرآن) را تعريف كند، و احكام را از آن استنباط كند و برنامه‌اى درست براى زندگى كردن به آن طرح و ترسيم كند.

اين مطلب آغاز شدن اين سوره با ذكر قرآن و پايان يافتن آن را با ذكر پيامبر تفسير مى‌كند، و در ميان اين آغاز و آن پايان، آيات آن ما را به لطايف ارزشهاى فرخنده در وحدت بينا مى‌سازد. در آنچه در زير مى‌آيد تفصيل اين مختصر را در مى‌يابيم و الهام مى‌گيريم.

گشايش اين سوره ما را يادآور وحيى مى‌شود، كه خداى قدرتمند حكيم، دارنده/ ٢٦٩ والا و بزرگ آسمانها و زمين آن را مى‌فرستد. در عظمت اين وحى كافى است بدانيم نزديك بود (به هنگام نزول آن) آسمانها و زمين (از بزرگى پروردگار خود يا كلمات او) بر فراز يكديگر از هم بشكافند. امّا فرشتگان، به ستايش پروردگار خود تسبيح مى‌گويند و بر آنان كه در زمين‌اند (طبيعة بر مؤمنان آنها) دل مى‌سوزانند، پس براى آنها آمرزش مى‌طلبند (زيرا خود گوشه‌اى از عظمت پروردگارشان را مى‌بينند)، و خداوند آمرزنده‌اى مهربان است. (١/ ٧) اين گشايش سوره با پايان آن هماهنگ است كه ويژگيهاى وحى را بيان مى‌كند چنان كه بشر جز از طريق الهام يا از فراسوى پرده يا به وسيله پيامبرى از جانب خدا آن را دريافت نمى‌كند، و اين كه وحى آن روح (ويژه پيامبرى) را بر پيامبر نازل كرد، در حالى كه پيش از آن پيامبر نمى‌دانست قرآن و ايمان چيست، امّا امروز (پس از نزول وحى)، نورى دارد كه خدا بدان وسيله هر كس را بخواهد (به دست او) به راه راست هدايت مى‌كند، و اين راه راست همان راه خدايى است كه همه چيز بدو باز گردانده مى‌شود و وابسته به اوست (٥١/ ٥٣).