تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٣٨ - شرح آيات

پس بر آنها اندوه مخور و غمگين مشو. همانا عادت ملحدان و ناباورانى كه از قرآن روى مى‌گردانند چنين است، و براى توجيه و بهانه‌تراشى بر الحاد و روى گرداندن خود سخنانى را بر پيامبران مى‌بندند.

«إِنَّ رَبَّكَ لَذُو مَغْفِرَةٍ- همانا پروردگار تو صاحب آمرزندگى است.» پس بر پيامبر و پيروان اوست كه سينه‌اى بى كينه و گشاده داشته باشند و با آفريدگان خدا به مدارا رفتار كنند، «وَ ذُو عِقابٍ أَلِيمٍ‌- و نيز صاحب عقوبتى دردآور است.» پس اگر روى گردانند به يقين خداوند عذابى دردناك براى آنها فراهم آورده، پس واقعه عذاب را جلو نمى‌اندازد و در انديشه انكار آنها نيست.

[٤٤] قرآن ذكر و يادآورى است، و شرطهاى هدايت، اگر آنها از آن روى نگردانند، در قرآن به فراوانى آمده است، و اگر خداوند آن را به زبانى غير از زبان عربى قرار مى‌دادند بيگمان بر روى گرداندن خود چنين بهانه مى‌آوردند كه آن را نمى‌فهمند يا مى‌گفتند: چگونه پيامبرى عرب زبان به قرآنى غير عربى سخن مى‌گويد؟! «وَ لَوْ جَعَلْناهُ قُرْآناً أَعْجَمِيًّا لَقالُوا لَوْ لا فُصِّلَتْ آياتُهُ‌- اگر قرآن را به زبان عجم مى‌فرستاديم، مى‌گفتند: چرا آياتش به روشنى بيان نشده است؟» احتمال دارد مراد از اعجمى كتاب ناروشن باشد، هم چنان كه اگر تمام آيات آنان/ ٢٤٦ برتر از سطح خردهاى آنها بود آن را درنمى‌يافتند، و مى‌خواستند واضح و آياتش روشن باشد.

قرآن به آنان پرخاش مى‌كند كه قضيّه در عربى يا غير عربى بودن زبان نيست بلكه در اين است كه دل بايد آماده پذيرش آن باشد.

«ءَ أَعْجَمِيٌّ وَ عَرَبِيٌ‌- كتابى به زبان عجم و پيامبرى عرب؟!» مفسّران گفته‌اند اين كلام تكميل گفته اوست كه «لَوْ لا فُصِّلَتْ آياتُهُ‌- چرا آياتش به روشنى بيان نشده» يعنى اين كتاب غير عربى است در حالى كه پيامبر خود عرب است، يا اين كتاب آميزه‌اى ميان عربى و غير عربى است.

«قُلْ هُوَ لِلَّذِينَ آمَنُوا هُدىً وَ شِفاءٌ- بگو اين كتاب براى آنها كه ايمان‌