به روشنى و وضوح آورده تا دانشمندانى كه به ايشان مژده داده است از آن سود برند، هم چنان كه به كسانى كه از آن روى مى‌گردانند و آياتش را نمى‌شنوند اعلام خطر مى‌كند و آنان را بيم مى‌دهد.

اين پيشگفتار محورهاى زيرين را براى اين سوره خلاصه مى‌كند

محور يكم: انكار و روى گرداندن و بزرگ خويشتنى و استكبارى كه بيشتر مردم بدان گرفتارند تا آنجا كه آورده‌اند كه دلهايشان در پرده‌هاست هرگز به هدايت نمى‌انجامد، و سياق سوره عوامل اين حالت نادر را ذكر مى‌كند و نسخه درمان آن را مى‌دهد.

قرآن ميان اين حالت غوطه‌ور در گمراهى، و حالتى كه مؤمنانى كه مقاومت كردند، داشتند و فرشتگان بر آنان فرود آمدند و بى‌خستگى و دلزدگى به ستايش و تسبيح محض خدا پرداختند، مقايسه مى‌كند.

اين مقايسه تقريبا برجسته‌ترين ويژگيهاى اين سوره مبارك است، وقتى در آيه (٥) گفته منكران را مى‌خوانيم كه: «وَ فِي آذانِنا وَقْرٌ وَ مِنْ بَيْنِنا وَ بَيْنِكَ حِجابٌ فَاعْمَلْ إِنَّنا عامِلُونَ‌- گوشهامان سنگين است و ميان ما و تو حجابى است. تو به كار خود بپرداز و ما نيز به كار خود مى‌پردازيم»، و مى‌بينيم كه با لاف و گزاف تمام با رسالت الهى مى‌ستيزند، آن گاه در آيه (٦) گفته او را مى‌خوانيم كه

/ ١٥٦ «فَاسْتَقِيمُوا إِلَيْهِ وَ اسْتَغْفِرُوهُ‌- پس بدو روى آوريد و از او آمرزش بخواهيد»، تا مؤمنان به مبارزه با لافزنى منكران پردازند و بر پا فشارى آنان فايق آيند و لجاجت آنها را در هم شكنند.

و هنگامى كه در آيه (٢٥) مى‌خوانيم: «وَ قَيَّضْنا لَهُمْ قُرَناءَ فَزَيَّنُوا لَهُمْ ما بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَ ما خَلْفَهُمْ وَ حَقَّ عَلَيْهِمُ الْقَوْلُ‌- و برايش همدمانى مقدّر كرديم و آنان حال و آينده را در نظرشان بياراستند، و بر آنها نيز عذاب مقرّر شد».

آنجا كه قرآن دامنه شقاوت اين گروه انكار كننده را بيان مى‌كند كه كلمه عذاب بر آنان لازم آمده، در آيه (٣٠) مى‌خوانيم: «إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ- بر آنان كه گفتند: پروردگار ما اللَّه است و پايدارى‌