دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٥٢٥ - (١٢) حديث دوازده جانشين

با پدرم به مسجد آمدم. پيامبر ٦ خطبه مى‌خواند ...[١]

كه ظاهرا مراد، مسجد النبى است.

٢. حَجّة البلاغ. اين نقل نيز از جابر بن سمره است. وى چنين مى‌گويد كه اين سخن را در آن حجّ عظيم‌[٢] و در سرزمين عرفات،[٣] شنيده است.

نكته دوم. بهره‌گيرى پيامبر خدا از اجتماع عظيم امّت در عرفات، براى علنى كردن اين حقيقت، بسى آموزنده است. پيامبر ٦ حديث ارجمند و سرنوشت‌ساز «ثقلين» را نيز، از جمله در اين جايگاه عظيم و مراسم پرشكوه، اعلام كرده است.

به طور كلّى، در اين مراسم بزرگ است كه «ثقلين»، براى هدايت امّت، همسان و همبر مطرح مى‌شوند، مصاديق عترت، روشن مى‌گردد و در پايان، «ولايت» به عنوان «كمال دين» رقم مى‌خورد و عدم ابلاغ آن، چونان تباه گشتن تمام رسالت، تلقّى مى‌گردد. گويا در اين جمع، پيامبر خدا نگاهى دوباره به تمام دين و تأكيد و تشريحى بر همه آيين دارد و نيز در اين واپسين روزهاى سفر، تأكيد بر «حج» و «ولايت». امام باقر ٧ در اين باره فرمود:

پيامبر خدا، حج گزارد ....[٤]

نكته سوم. برخى از نقل‌هاى حديث، نكته‌اى سؤال‌انگيز و شايان توجّه دارند. برخى از نقل‌ها، حديث را تا جمله: «همه از قريش‌اند» دارند. اين نقل‌ها گوياى آن‌اند كه جابر، اين جمله را نشنيده است؛ از پدرش سؤال كرده و او نيز گفته است كه ادامه‌

[١] المعجم الكبير: ج ٢ ص ١٩٧ ح ١٧٩٩.

[٢] ر. ك: مسند ابن حنبل: ج ٧ ص ٤٠٥ ح ٢٠٨٤٠ و ٢٠٨٤٣، و ج ٧ ص ٤٠٨ ح ٢٠٨٥٧، و ج ٧ ص ٤٣٠ ح ٢٠٩٩٢.

[٣] ر. ك: مسند ابن حنبل: ج ٧ ص ٤١٨ ح ٢٠٩٢٢، و ج ٧ ص ٤٢٤ ح ٢٠٩٥٩ و ٢٠٩٦٠.

[٤] ر. ك: ج ٢ ص ٢١٧( واقعه غدير).