مؤلف. ظاهر عبارات بيشتر مفسرين اين است كه مقصود از مقام امين اقامتگاه اخروى متقين چنين است ولى ظاهر روايت حال دنيوى اين تقوى است و ممكن است مراد هر دو جهان باشد البته روايت هم اباء از اين معنا ندارد. و شايد مقصود ايمنى از ضلالت و گمراهى و سرگردانى و حوادث و وقايع گمراه‌كننده در دنيا و ايمنى از جميع بلاها و گرفتاريها و عقوبتها در آخرت باشد و همچنين آيه‌ أَلا إِنَّ أَوْلِياءَ اللَّهِ لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ‌ كه اولياء الهى را پس از هدايت خوف ضلالت و احتمال گمراهى نيست و از مصائب دنيوى هم محزون و ناراحت نميشوند چون ميدانند عواقب و نتايج اين مصائب خوب است و البته اين احتمال هم در آيه اولى هست كه خداوند متعال اهل تقوا و اطاعت‌كنندگان را كه توكل بر او دارند از اكثر مصائب و مشكلات و از حوادث ناگوار نگهدارى ميكند و آنان را بر دشمنان پيروز ميفرمايد همچنان كه اكثر انبياء و اولياء بر فرعونها و طاغوتها پيروز شدند و البته ممكن است برخى از اوقات بمنظور پاره‌اى از مصالح مغلوب هم بشوند و اين با آن قانون كلى منافات ندارد.

٥- كافى از عده مشايخ ... از ابن حلال از على بن سويد از موسى بن جعفر عليهم السّلام كه گفت از حضرتش سؤال نمودم در باره اين آيه- وَ مَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ‌- فرمود.

توكل داراى درجات و مراتبى است كه من جمله از آن مراتب اين است كه در كليه كارهاى خود توكل و اعتماد بر او داشته و آنچه كه در باره تو انجام دهد راضى و خشنود باشى و علم و يقين داشته باشى كه هيچ گونه از خير و فضل و كرم در حق تو كوتاهى نخواهد كرد و بدانى كه حكم و فرمان در اين گونه امور از آن او است. پس بنا بر اين با واگذار كردن كار باو بر او توكل نموده و در اين كار و تمام كارها باو اعتماد داشته باش و يا در كارهاى خود و در كارهاى بستگان خود باو اعتماد كن.

بيان. حلال كه در سند اين روايت است با تشديد يعنى فروشنده حل بفتح باء بمعناى روغن كنجد (فروشنده روغن كنجد) وَ مَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ‌- يعنى كسى كه كارهاى خود را بخدا واگذارد و اعتماد بحسن تدبير او و وثوق بتقديرات نيكوى حق داشته باشد خداوند متعال كارهاى دنيوى او را كفايت نموده و پاداش بهشتى باو عنايت ميفرمايد و او را از نياز و احتياج بديگران بى‌نياز ميگرداند و حضرت كه اشاره بدرجات و مراتب توكل فرموده ظاهرا اين مرتبه‌اى كه بيان نموده آخرين مراحل توكل است و درجات ديگرش اين است كه مثلا در قسمتى از امور خود توكل بر خدا بنمايد و در قسمت ديگر داراى توكل نباشد و تعدد مراتب و مراحل توكل بلحاظ كم و زيادى كارهائى است كه در آنها توكل ميكند يعنى هر چه در كارها بيشتر توكل داشته باشد توكلش قوى‌تر و شديدتر و هر چه كمتر باشد ضعيفتر است و اينكه فرمود بآنچه كه در باره تو انجام دهد راضى باشى. بيان آثار و لوازم توكل است. و