ترجمه بحار الانوار (قسمت سوم از جلد پانزدهم) - موسوي همداني، ابوالحسن - الصفحة ٦ - آيات
مامورين متوجه شدند كه ظرف مخصوص سلطان گم شده و البته در اين ميان هم جز كاروان كنعان هيچ كس مظنون واقع نشده لذا آن مامور مخصوص خيال كرد اينان ظرف را ربودهاند با صداى بلند اعلام كرد، اى كاروانيان شماها مسلم سارق و دزد هستيد و اين جمله كلام حضرت يوسف نيست تا بحث شود كه آيا راست گفته يا دروغ.
انبياء ٦٣ قالَ بَلْ فَعَلَهُ كَبِيرُهُمْ هذا فَسْئَلُوهُمْ إِنْ كانُوا يَنْطِقُونَ ابراهيم خليل ٧ پس از شكستن بتها و سؤال بتپرستان كه آيا تو اينها را شكستهاى؟ گفت بلكه اين بت بزرگ اين كار را كرده شما خود از اينها بپرسيد اگر ميتوانند زبان باز كرده و پاسخ شما را بدهند (در اين مورد كه ابراهيم ٧ با اينكه خودش آنها را شكسته بود ميگويد.
اين بت بزرگ چنين كرده است نظرات گوناگونى هست كه ذيلا» نقل مىشود.
١- بعنوان توبيخ و سرزنش و اثبات عجز بتها گفته است كه اين گونه مكالمات در ميان ملل معمول و متداول است مثل اينكه مثلا «كسى خط بسيار زيبائى نوشته باشد و ديگرى كه از نوشتن خط بهرهاى ندارد نگاهى بآن خط مينمايد و با شگفت و تعجب از نويسنده سؤال ميكند. آيا تو اين خط را نوشتهاى نويسنده بمنظور اثبات عجز طرف در پاسخ بعنوان استهزاء و مسخره ميگويد. خير. جناب عالى نوشتهاى يعنى تو كه قدرت نوشتن ندارى بنا بر اين غير من كيست كه نوشته باشد؟
٢- وضع خاص بتخانه كه بتها همه شكسته و خورد شدهاند و آلت شكننده و تبر هم كه در گردن و در دست بت بزرگ است و با آن هيبت و هيمنه موهوم در صدر بتخانه قرار گرفته اين حالت مشهود خود گوياى اين است كه اين كار را همين بت بزرگ انجام داده براى اثبات بطلان اين وهم و پوچى طرز تفكر آنان همين زبان حال را بازگو نموده و آنان را بپرسش از اين بت بزرگ و ساير بتان ارجاع فرمود و گفت شما خود منظره و صحنه بتخانه را مىبينيد قاعدتا طبق اين صحنه بت بزرگ اين كار را انجام داده و شما از آنان سؤال كنيد اگر ميتوانند جواب بدهند و حال كه از پاسخ عاجزند.
أُفٍّ لَكُمْ وَ لِما تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ ٣- گفته شده كه جمله إِنْ كانُوا يَنْطِقُونَ شرط و تعليقى است براى جمله فعله كبيرهم باين معنا كه اگر اين بتها قدرت سخنگفتن را دارند البته اين عمل را در اين صورت همان بت بزرگ انجام داده حال كه مىبينيد و ميدانيد كه اين بتها كوچكترين قدرتى ندارند مورد ندارد كه از من سؤال كنيد. اين كار را آيا تو انجام دادهاى؟ پيدا است جز من كسى ديگر انجام نداده)