ترجمه بحار الانوار (قسمت سوم از جلد پانزدهم) - موسوي همداني، ابوالحسن - الصفحة ١٣ - اخبار و روايات
نسبت بحال زيد جاهل و بىاطلاع هستم. و همچنين وقتى ميگويد (با من مواسات و برابرى و برادرى نما) و اين جمله گر چه امر است و پيشنهاد است ولى در ضمن خبر ميدهد كه من به مواساه و برادرى نيازمندم. و يا مثلا ميگويد. مرا اذيت و آزار نكن كه در ضمن نهى و بازداشتن طرف از اذيت و آزار خبر ميدهد كه طرف او را اذيت ميكند. و صديق كسى است كه صدق و راستگوئى او زياد است. بلكه گفته مىشود. صديق كسى است كه هرگز دروغ نگفته باشد و بلكه كسى كه كذب و دروغ از او امكان نداشته باشد چون اساسا عادت بصدق و راستى نموده و حالت صدق يك طبيعت ثانويه براى او شده است. و بلكه صديق كسى است كه به گفتار و اعتقاد خود تصديق دارد و افعال و كردار او بهترين گواه بر صدق و راستى او باشد.
بنا بر اين صديقين گروهى هستند كه يك درجه از انبياء در فضائل و كمالات پائينترند. و گاهى لفظ صدق در مورد تحقق اعتقاد و فكرى كه در ذهن انسان است استعمال مىشود گفته مىشود مثلا صدق ظنى و كذب فكر و تصور و عقيده من راست بود و يا دروغ بود. و نيز در مورد كارهاى اعضاء و جوارح انسان هم بكار ميرود مثلا گفته مىشود صدق في القتال فلانى در صحنه جنگ و مبارزه راست گفت در صورتى كه حق پيكار را ادا، كرده باشد و آنچه كه در جنگ و پيكار واجب و لازم است بهمان ترتيب انجام دهد و كذب في القتال وقتى بر خلاف اين باشد و حق جنگ و مبارزه را انجام نداده باشد. خداوند در قرآن فرمود رِجالٌ صَدَقُوا ما عاهَدُوا اللَّهَ عَلَيْهِ احزاب ٢٣ يعنى با افعال و كارهاى خودشان عهد و پيمانى را كه با خدا داشتند محقق و عملى نمودند و همچنين در آيه لِيَسْئَلَ الصَّادِقِينَ عَنْ صِدْقِهِمْ احزاب ٨ خداوند از كسانى كه صدق و راستى زبانى داشتند از صدق عملى و تحقق فعلى صدقشان سؤال ميكند كه اين آيه ميفهماند اعتراف و تصديق بحق بدون عمل و تحقق فعلى كافى نيست و عمل انسان بايد بر صدقش گواه باشد تمام شد مطالب راغب).
٧- كافى از عدهاى از مشايخ .. از ابى بصير كه گفت شنيدم از حضرت صادق ٧ كه ميفرمود. بنده راست ميگويد و صدق و راستى را شيوه خود قرار ميدهد تا خداوند او را در زمره صادقين و راستان قرار ميدهد و همچنين ديگرى دروغ ميگويد و به دروغگوئى ادامه ميدهد تا اينكه نزد خدا از گروه دروغگويان محسوب مىشود. هنگامى كه بنده راستگوئى نمود خداوند متعال ميفرمايد اين بنده راست گفت و نيكوئى كرد و هنگامى كه دروغ گفت ميفرمايد دروغ گفت و فاجر و فاسق شد توضيح اين حديث بر بلندى مقام و درجه صادقين و راستان در نزد خداوند دلالت ميكند (لا بد صادقين داراى درجه و مقام رفيعى