همان كسى كه با تو عداوت دارد مانند يك دوست صميمى خواهد شد ولى اين روش را جز شكيبايان و جز افرادى كه داراى بهره بزرگ اخلاقى هستند نميتوانند داشته باشند.

شورى ٣٦ تا ٤٢ وَ إِذا ما غَضِبُوا هُمْ يَغْفِرُونَ‌ الى قوله تعالى‌ وَ الَّذِينَ إِذا أَصابَهُمُ الْبَغْيُ هُمْ يَنْتَصِرُونَ. وَ جَزاءُ سَيِّئَةٍ سَيِّئَةٌ مِثْلُها فَمَنْ عَفا وَ أَصْلَحَ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ إِنَّهُ لا يُحِبُّ الظَّالِمِينَ. وَ لَمَنِ انْتَصَرَ بَعْدَ ظُلْمِهِ فَأُولئِكَ ما عَلَيْهِمْ مِنْ سَبِيلٍ. إِنَّمَا السَّبِيلُ عَلَى الَّذِينَ يَظْلِمُونَ النَّاسَ وَ يَبْغُونَ فِي الْأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ أُولئِكَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ. وَ لَمَنْ صَبَرَ وَ غَفَرَ إِنَّ ذلِكَ لَمِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ.

هنگامى كه بخشم آمدند طرف را مى‌بخشند آنجا كه فرموده و آنان كه موقع ستمگرى ستمگران انتقام ميگيرند. كيفر بدى همانند آن بدى است و كسى كه عفو و گذشت كند و صلح و مصالحه نمايد پاداش او بر خدا است كه خدا ستمكاران را دوست نميدارد. و كسى كه پس از ستم ديدن انتقام خود را بگيرد اشكالى ندارد و نبايد ديگران باو اعتراض كنند. همانا كسانى كه بمردم ستم ميكنند و بدون اينكه حقى داشته باشند در روى زمين جور و ظلم ميكنند بايد مورد اعتراض و حمله قرار گيرند كه آنها مستحق عذاب دردناكى هستند و كسى كه صبر و گذشت داشته باشد اين عمل نشانه استوارى كارها است.

زخرف ٩٠ فَاصْفَحْ عَنْهُمْ وَ قُلْ سَلامٌ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ. از آنها گذشت كن و سلام بگو بزودى ميدانند و مطالب را مى‌فهمند.

جاثيه‌ قُلْ لِلَّذِينَ آمَنُوا يَغْفِرُوا لِلَّذِينَ لا يَرْجُونَ أَيَّامَ اللَّهِ لِيَجْزِيَ قَوْماً بِما كانُوا يَكْسِبُونَ‌.

بگو بمؤمنين آن كسانى را كه اميدى به ايام اللَّه (روز ظهور قدرت الهى) ندارند مورد عفو قرار دهند تا خدا جزاى هر گروهى را مطابق عملشان بدهد.

تغابن ١٥ وَ إِنْ تَعْفُوا وَ تَصْفَحُوا وَ تَغْفِرُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ‌ اگر عفو و گذشت داشته باشيد و ببخشيد خدا هم بخشنده مهربان است.

مزمل‌ وَ اصْبِرْ عَلى‌ ما يَقُولُونَ وَ اهْجُرْهُمْ هَجْراً جَمِيلًا بر گفتار ناهنجار آنها صبر كن و بطريق خوب و زيبائى از آنها دورى كن و آنها را دور كن.

تفسير

- فاعفوا و اصفحوا- گفته شده معناى عفو كيفر نكردن در مقابل گناه- و معناى صفح توبيخ و سرزنش نكردن است. حتى يأتي اللَّه بامره يعنى تا وقتى كه دستور كشتن كفار در فتح مكه فرا رسد. و الكاظمين الغيظ. آيه قبل چنين است‌ وَ سارِعُوا إِلى‌ مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ وَ جَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِينَ. الَّذِينَ يُنْفِقُونَ فِي السَّرَّاءِ وَ الضَّرَّاءِ.

سرعت كنيد بطرف بخشش پروردگار و بشتابيد بسوى بهشتى كه وسعتش بمقدار آسمانها و زمين است كه براى اهل تقوى آماده شده آنان كه در مواقع آسايش و مشكلات انفاق مينمايند يعنى در تمام حالات انفاق ميكنند آنچه را كه براى آنها ميسر است كم يا زياد و الكاظمين الغيظ