است باو بپردازيد و كارهاى نيك و عبادات را انجام دهيد ولى در غير اين حال خيلى بخود فشار نياوريد چون اگر امور عبادى را بر دل تحميل نمائيد دل كور مى‌شود و از عبادت منفجر ميگردد.

و نيز فرمود. بهترين اعمال عملى است كه دشوارى و زحمتش بيشتر باشد. و نيز فرمود. عمل اندكى كه دوام داشته باشد اميدبخش‌تر است از عمل زيادى كه موجب ملامت و خستگى شود.

و نيز فرمود. هنگامى كه مستحبات به واجبات ضرر برساند آن مستحبات را ترك كنيد.

و باز در جاى ديگر فرموده. عمل كم و اندكى كه دوام داشته باشد بهتر از عمل زيادى است كه ملالت‌آور باشد.

٢٣- مجازات نبويه. رسول خدا ٦ فرمود.

ان هذا الدين متين فاوغل فيه برفق و لا تبغض الى نفسك عباده اللَّه فان المنبت لا ارضا قطع و لا ظهرا ابقى.

اين دين مقدس استوار و دقيق و محكم است بايد با ملايمت و حوصله وارد شد و خيلى بخود فشار نياورد كه عبادت را در نظر خويش مبغوض و منفور قرار دهى چون مركب خسته شده باشى كه نه مسافتى را در سفر پيموده و نه پشت سالم باقى مانده در نتيجه فشار پشتش مجروح و از سفر هم مانده است.

بيان. مرحوم سيد فرموده توصيف دين به متانت مجاز گوئى است و مقصود اين است كه دين و انجام وظايف دينى و مراعات حدود آن مشكل و دشوار است (در لغت لفظ متن در باره انسان بآن قسمت از گوشت محكم منكب و محل سخت و سفت بالاى بازو گفته مى‌شود) و از اين جهت به دين متين گفته مى‌شود كه قيام بوظايف دينى و مراعات شرايط دقيق آن دشوار است و لذا دستور فرموده كه لازم است انسان با صبر و حوصله وارد امور دينى شده و مراتب و درجاتش را تدريجا طى كند تا تحمل مشكلات و وظايف سنگين را بتواند بنمايد و با تمرين مداوم توفيق انجام كارها و عبادتهاى صعب و دشوار را بدست آورد. و حضرت آن عابدى را كه قوت و نيروى خود را كاسته و قدرت تحملش را از دست داده است تشبيه فرموده به منبت و به كسى كه در حركت سرعت و شتاب نموده و مركب را كوفته و خسته نموده و از همسفران بازمانده و از دوستان و همراهان جدا شده و مركبش ناتوان گشته و راه خود را نپيموده است. و اين تعبير از بهترين تشبيهات و رساترين تمثيلات است. و از چيزهائى كه تقويت ميكند اين مطلب را كه مراد از اين حديث همين معنائى است كه ما توضيح داديم.

روايت ديگرى است كه از حضرتش نقل شده است و آن روايتى است كه بريده ابن حصيب‌