بهشت مى‌شود. و يا اينكه منظور از اين حديث اين باشد كه هر يك از خصلت‌ها باعث توفيق باسباب و اعمالى مى‌شود كه آنها موجب دخول بهشت است چون يك عمل خير باعث موفقيت باعمال خير ديگر مى‌شود.

٧٠- كافى. از عده‌اى از مشايخ ... از ابن قداح از حضرت صادق ٧ كه لقمان به پسرش گفت. اى فرزند اگر خيال ميكنى كه سخن ارزش نقره دارد پس مسلم است سكوت و خاموشى ارزش طلا دارد.

تبيين. اين روايت دلالت بر اين دارد كه فضيلت سكوت از سخن گفتن بيشتر است.

ولى اين مطلب بنا بر غالب است يعنى بيشتر از اوقات سكوت بهتر است نه اينكه همه جا و در هر مورد سكوت بهتر باشد زيرا كه روشن است در خيلى از موارد سخن گفتن بهتر است بلكه در بعضى از موارد گفتن واجب و سكوت حرام است مثلا موقع كسب در اصول و فروع دين- امر بمعروف نهى از منكر- و در مورد پند و اندرز و ارشاد مردم بآنچه كه مصلحت آنها است و تزويج دين و بيان مطالب دينى و شفيع و واسطه شدن براى مؤمنين و انجام حوائج و نيازهاى آنان كه در اين موارد و امثال آن مستحب است. بنا بر اين اين گونه اخبار مربوط بغير اين موارد است و يا اينكه مقصود حالات اين مردم عوام است كه اكثر سخنان و حرفهاى مردم مربوط بمطالبى است كه سودى بحال آنان ندارد و يا اينكه اين گونه اخبار مربوط به سخنان مباح است. و در كتاب عقل (از كافى) حديث هشام نقل شده كه امير مؤمنان ٧ فرموده است. از علامت و نشانه عاقل اين است كه در او سه خصلت باشد ١- هنگامى كه چيزى از او سؤال شد پاسخ بگويد. ٢- هنگامى كه ديگران از سخن گفتن عاجز و ناتوان شدند سخنرانى و نطق كند ٣- راى و نظرى كه بمصلحت باشد اظهار ميكند پس كسى كه در او اين خصلت‌ها نباشد احمق و نادان است.

٧١- كافى. از على ... از حلبى مرفوعا از رسول خدا ٦ كه فرمود أمسك لسانك فإنها صدقه تصدق بها على نفسك ثم قال و لا يعرف عبد حقيقة الايمان حتى يخزن من لسانه.

زبان خود را نگهدار كه يك صدقه‌اى است كه بخود ميدهى سپس فرمود هيچ بنده‌اى حقيقت ايمان را نشناخته و بآن نميرسد تا وقتى كه زبانش را خزانه كند.

بيان. هاء فإنها مربوط بامساك است و تانيث ها، بلحاظ خصله و يا صفته امساك است و يا بلحاظ مؤنث بودن خبر است و اينكه حفظ زبان را تشبيه بصدقه بر خويشتن نموده از اين جهت است كه همان طور كه صدقه براى فقير نافع و سودمند است سكوت هم مفيد بحال انسان است و همان طور كه صدقه دفع بلا ميكند و موجب قرب بحق مى‌شود سكوت هم سپر بلا