ترجمه بحار الانوار (قسمت سوم از جلد پانزدهم) - موسوي همداني، ابوالحسن - الصفحة ٧٩ - اخبار
چشم گرداگرد بهشت را گرفته و الشهوات و لذائذ هم اطراف دوزخ و آتش را حدقهوار گرفته است و منظور از مكاره و دشواريها اطاعت و فرمانبرى و مقصود از شهوات معاصى و گناهان است و البته اين بيان تمثيل و تنظير است يعنى ورود و دخول در بهشت امكان ندارد مگر با تحمل مشقتها و دشواريها كه همان انجام واجبات و دستورات الهى است و خوددارى از افعال ناپسند و گناهان و رهائى از دوزخ و آتش هم امكان ندارد مگر بترك محرمات و چشمپوشى از شهوات و تمايلات نفسانى بنا بر اين مثل اينكه بهشت محصور و محفوف به سختىها و دشواريها است كه دخول در آن نيازمند به پيمودن دشواريها است و آتش هم محصور و محفوف بلذائذ و شهوات است كه دور شدن و مصون ماندن از آتش نيازمند به ترك و چشمپوشى از آنها است.
و در روايتى چنين آمده است كه چون خداوند متعال بهشت را آفريد به جبرئيل گفت نگاه كن جبرئيل چون نعمتها و مزاياى بهشت را مشاهده نمود عرض كرد پروردگارا هيچ كس بهشت اين چنين را از دست نخواهد داد و قطعا همه مردم داخل آن خواهند شد ولى هنگامى كه او را محصور و محفوف بمكاره و دشواريها نمود به جبرئيل فرمود اكنون نگاه كن جبرئيل چون اين خصوصيت را ديد عرض كرد خداوندا من ميترسم كه هيچ كس نتواند داخل بهشت شود. و هنگامى كه خداوند آتش را آفريد به جبرئيل فرمود نگاه كن جبرئيل چون دوزخ را بآن وضع مشاهده كرد عرضه داشت خداوندا هيچ كس دوزخ را انتخاب نخواهد نمود ولى چون گرداگرد آن را با شهوات و لذائذ محصور نمود به جبرئيل فرمود حالا نگاه كن چون جبرئيل چنين ديد عرض كرد ميترسم همه مردم داخل آن شوند. البته فايده و نتيجه اين حديث اعلام اين مطلب است كه اعمال و كارهائى كه انسان را به بهشت ميرساند مورد كراهت طبع او است و بر عكس كارها و اعمالى كه انسان را به دوزخ ميكشاند موافق طبع و شهوت و ميل نفسانى است تا اينكه انسان با كوشش نفسانى خود مبارزه نموده و محروميت از لذائذ را تحمل نمايد و از آنها اجتناب ورزد تا در نتيجه از عذاب دوزخ مصون گردد.
٥- كافى از على بن ابراهيم ... از ابى سيار از حضرت صادق ٧ كه فرمود چون مؤمن داخل قبر شود نماز در طرف راست زكات در طرف چپ و بر و احسان و نيكى بر سرش سايه افكند. صبر و مقاومت هم در گوشهاى قرار گيرد. هنگامى كه آن دو فرشته براى بازجوئى ميرسند. صبر به نماز و زكات و احسان ميگويد مراقب و نگهدار اين رفيق مؤمن خود باشيد. اگر ناتوان شديد من بفرياد او خواهم رسيد.
توضيح كلمه و لفظ بر به هر عمل خيرى گفته مىشود. و بمطلق احسان به ديگرى و