كه در اين پاداش هست از جهت تفاوت و اختلافى كه در ميان بندگان هست از نظر اخلاص در نيت و پاكيزگى مال و استحقاق و شايستگى و خويشاوند بودن طرف بخشش و نظائر اينها و ضمنا" اول (آيه ١٥٦) از سوره بقره كه در اين حديث قسمتى از آن آمده است چنين است.

وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْ‌ءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوالِ وَ الْأَنْفُسِ وَ الثَّمَراتِ وَ بَشِّرِ الصَّابِرِينَ.

الذين تا آخر حتما" و قطعا" ما شما را آزمايش ميكنيم باين مصائب مقدارى از ترس و گرسنگى و كمبود اموال و جانهاى شما و ميوه‌ها و مژده بده شكيبايان را مرحوم طبرسى در مجمع البيان در تفسير اين آيه گفته‌ الَّذِينَ إِذا أَصابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ يعنى ناراحتى و نكبتى در نفوس و در اموال بآنها برسد و آنان بمنظور نيل و رسيدن باجر و پاداش الهى خود را آماده استقبال از اين حوادث بنمايند. و مصيبت يعنى زحمت و مشقتى كه بانسان برسد كه از لفظ اصابه (رسيدن) گرفته شده و از جهت اين مشقت و زحمت ضرر و زيانى بانسان برسد قالوا انا للَّه كه اقرار بعبوديت است يعنى ما بندگان و مملوك او هستيم و انا اليه راجعون كه اقرار و اعتراف به بعث و برانگيخته شدن يعنى ما بحكم خدا برگشت خواهيم كرد و لذا امير مؤمنان ٧ فرمود. ما كه ميگوئيم انا للَّه اعتراف بمملوكيت خويش است و اينكه ميگوئيم و انا اليه راجعون اعتراف بهلاكت و مرگ خودمان است. و علت اينكه اين جمله تسليتى است در مقابل مصائب چون اين آيه دلالت دارد بر اينكه خداوند آن مصيبت را در صورتى كه از روى عدل باشد و دست ستمكارى در ميان نباشد جبران خواهد كرد. و اگر از راه ظلم و ستم باشد از ظالمش انتقام خواهد گرفت.

و تقدير اين جمله چنين است انا للَّه تسليما" لامره به امر و فرمان او تسليم و بتدبير و تقديرش راضى هستيم و انا اليه راجعون مطمئنا" در پيشگاه عدل او و در برابر تنها حاكميت حق در تمام امور حاضر خواهيم شد صلوات من ربهم در توضيح و تفسير اين جمله چند احتمال هست ١- اين جمله ثناء و ستايشى باشد از طرف خدا براى اين بندگان كه متضمن معناى دعا هم هست يعنى تزكيه الهى شامل صابران باد. ٢- يعنى بركات و عنايات خداوندى كه اين عباس گفته. ٣- مغفرت و آمرزش الهى و رحمه يعنى نعمت دنيوى و اخروى. بنا بر اين رحمت يعنى نعمت و احسان به نيازمند و البته روشن است كه هر كس نيازمند به نعمت و احسان خداوندست هم در دنيا و هم در آخرت- و اؤلئك هم المهتدون و آنان همان راه يافتگانند- براه حق رسيده‌اند در اين استرجاع. و گفته شده منظور از مهتدون يعنى راه بهشت را يافته‌اند (تمام شد مجمع) و در آخر اين حديث كه گفته شده- هذا لمن اخذ اللَّه منه شيئا" قسرا"- اين سه عنايت براى كسى است كه مصيبت مالى بطور غير اختيار و بطور ناراحتى باو برسد- يعنى اگر كسى با ميل و رغبت اموال خود را انفاق نمايد درجات او بمراتب بالاتر است.

١٦- كافى از ابى على اشعرى ... كه حضرت صادق ٧ ما امامان صابر و