رسائل شيخ اشراق - شيخ اشراق - الصفحة ٤٣٨ - فصل هشتم در شناختن احوال نفوس بعد از مفارقت بدن

و ساده يا پاك باشد يا ناپاك، [و غير ساده يا تمام‌[١] بود يا ناتمام، و هر يك از ايشان يا پاك بود يا ناپاك‌][٢]. امّا نفوس ساده‌[٣] پاك‌[٤] همچون‌[٥] نفوس اطفال است و نفوس ابلهان از عوام كه نفس ايشان‌[٦] را از ابدان چون‌[٧] مفارقت افتد[٨] ساده بماند[٩] و ايشان را نه ادراك لذّت باشد و نه ادراك الم از بهر آنكه‌[١٠] ايشان را علّت لذّت و الم‌[١١] نباشد از بهر آنكه نه بدين‌[١٢] عالم علاقه دارند و نه بدان‌[١٣] عالم. و از اين جاست كه پيغامبر- عليه السلام‌[١٤]- مى‌فرمايد[١٥] «ان اكثر اهل الجنة البله و الصبيان»، و در حق اطفال مى‌گويد «نفوس الاطفال بين الجنة و النار.» و نيز در سخنان حكماى محقّق مى‌آيد[١٦] كه «البلاهة ادنى الى الخلاص من فطانة بتراء»[١٧] (٤٠) امّا نفس ساده ناپاك از جهت آنكه‌[١٨] از عالم روحانى غافل باشد[١٩] و او را شوقى نبود[٢٠] بمعشوق اعلى او را از آن عالم جاذبه‌اى نبود و از جهت علايق بدنى‌[٢١] او را از اين عالم جاذبه‌اى باشد بعشق بدن، چون مفارقت افتد[٢٢] مشتاق او بماند و حجابها ميان او و معشوق‌[٢٣] پيدا آيد[٢٤]،

[١] غير ساده يا تمام: ساده تمام‌H

[٢] و غير ساده ... ناپاك:-MH

[٣] نفوس ساده: نفس ساده‌TM

[٤] ساده پاك: ساده‌H

[٥] همچون: چون‌TM

[٦] نفس ايشان: ارواح ايشان‌TM

[٧] از ابدان چون: از ابدان‌M

[٨] افتد: افتاده‌H

[٩] بماند: بمانندT

[١٠] از بهر آنكه: بحكم آنكه‌TM

[١١] لذت و الم: الم و لذت‌M

[١٢] بدين: به آن‌TM

[١٣] بدان: به اين‌TM

[١٤] پيامبر عليه السلام: سيد صلى اللّه عليه و آله‌TM

[١٥] مى‌فرمايد: مى‌گويدTM

[١٦] مى‌آيد: آمده‌T

[١٧] بترا:-T

[١٨] از جهت آنكه: چون‌H

[١٩] باشد:-T

[٢٠] نبود: باشدM نباشدT

[٢١] علايق بدنى: علاقه بدن‌M علاقه بدنى‌T

[٢٢] افتد: كندTM

[٢٣] و معشوق: و ميان معشوق اوTM

[٢٤] آيد: شودTM