رسائل شيخ اشراق - شيخ اشراق - الصفحة ١٦٤ - قاعده

ثباتش كه ازو[١] باز نتواند ستد. و چون افلاك را صور ثابتست و از فساد منزّه است او را شداد خواند چنانكه در تنزيل آمده است:

«وَ بَنَيْنا فَوْقَكُمْ سَبْعاً شِداداً»[٢]، و آيتى ديگر كه‌ «عَلَيْها مَلائِكَةٌ غِلاظٌ»[٣]، لجرمها، «شداد» لثبات صورها، يعنى غليظ است جرم ايشان و سختست از بهر آنكه صور ايشان ثابت است. و آن اجرام كه در زير ايشان منفعل مى‌شود: «لا يَعْصُونَ اللَّهَ ما أَمَرَهُمْ»[٤] يعنى التفات نمى‌كند بچيزهائى كه در زير ايشان‌اند و ايشان را شواغل نيست.

(٦٩) آيتى ديگر[٥]: «وَ يَفْعَلُونَ ما يُؤْمَرُونَ»[٦] يعنى نفوس فلكى مطيع‌اند مر معشوقات ايشان را كه آن عقولند. و آيتى ديگر قوله:

«مُطاعٍ ثَمَّ أَمِينٍ»[٧] يعنى عالم نفوس مطيعند مر عالم عقول را. و آنچه دلالت مى‌كند بدان كه فعل ايشان دائم است و حركات ايشان منقطع نيست كه ازلى در عالم سفلى بواسطه حركات پديد مى‌آيد و شوق دائم و عاشق ثابت است. آيتى ديگر، و آن آنست: «فَإِنِ اسْتَكْبَرُوا فَالَّذِينَ عِنْدَ رَبِّكَ يُسَبِّحُونَ لَهُ بِاللَّيْلِ وَ النَّهارِ وَ هُمْ لا يَسْأَمُونَ»[٨]. و عند اشارتست بآنكه نفوس در حيّز مكان نيستند و تسبيح عبارت است از آنكه ايشان شواغل و موانع ندارند. و طاعت ايشان دائم است از بهر آنكه عشق ايشان ثابتست، و اشراقات عقول بر ايشان دائمست. «وَ هُمْ لا يَسْأَمُونَ» دلالت مى‌كند بر آنكه ايشان را ملالت نيست و قواى ايشان‌

[١] كه ازو:- كه‌I

[٢] سوره ٧٨( النبأ) آيه ١٢

[٣] سوره ٦٦( التحريم) آيه ٦

[٤] سوره ٦٦( التحريم) آيه ٣

[٥] آيتى ديگر: ديگرI

[٦] سوره ١٦( النحل) آيه ٥٢

[٧] سوره ٨١( التكوير) آيه ٢١

[٨] سوره ٤١( فصلت) آيه ٣٨