رسائل شيخ اشراق - شيخ اشراق - الصفحة ٣٨٠ - فصل هفتم

عالم بود بآنچه‌[١] خلقى خواهد آفريدن، و آن خلق اگر چه معدوم بودند امّا ممكن الوجود بودند، زيرا كه بوجود خواستند آمدن‌[٢].

پس طرفى در عدم داشتند، زيرا كه هنوز موجود نبودند، و طرفى در وجود داشتند، زيرا[٣] بوجود خواستند آمدن. اكنون چون بدانستى كه عالم‌[٤] به مرجّحى محتاج است‌[٥]، آن مرجّح‌[٦] واجب الوجود بود جلّ و علا[٧].

(٦٤) و بدان كه هر قومى را اصطلاحى هست‌[٨]. قومى مرجّح خوانند از براى آنكه ترجيح وجود بر عدم او مى‌نهد. و قومى مقتضى خوانند از براى آنكه اقتضاى آن كرد[٩] كه عالم بوجود آمد[١٠]. و قومى خالق خوانند از براى آنكه عالم او آفريد[١١]. و قرآن‌[١٢] «بَدِيعُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ»[١٣] خواند از براى آنكه بى‌آلت‌[١٤] آفريد و بآلت حاجت نبود. و اين نامها نسبت با خلق مى‌گردد، و اگر نه، حقّ تعالى‌[١٥] يكى است، كه تغيّر[١٦] در ذات پاك او[١٧] راه نيابد، [هميشه بود همچنين و هميشه چنين خواهد بود][١٨]. تغيير[١٩] و تبديل كه هست با خلق تعلّق دارد.

فصل هفتم‌

(٦٥) چون بدانستى كه عالم ممكن است فى نفسه و[٢٠] خودبخود پديد نيامده است، و آفريدگار او خداى‌[٢١] است جلّ و علا[٢٢]، اكنون بدان كه‌

[١] بآنچه: بدان چه‌S

[٢] آمدن: آمدS

[٣] زيرا:-S

[٤] عالم:+ مراS

[٥] محتاج است: حاجت بودS

[٦] آن مرجح: و آن مرجح‌SF

[٧] جل و علا: تعالى و مقدس‌S

[٨] هست: است‌S

[٩] آن كرد: او كردF

[١٠] آمد: آيدS

[١١] عالم او آفريد:

او آفريد عالم راS

[١٢] قرآن:+ مجيد عز قائله مى‌فرمايد كه‌S

[١٣] سوره ٢( البقرة) آيه ١١٧، سوره ٦( الانعام) آيه ١٠١

[١٤] بى‌آلت: بى‌آلتى‌S

[١٥] و اگر نه حق تعالى: و الا خداS

[١٦] كه تغير: و تغييرS تغيرF

[١٧] پاك او:+ جل جلاله‌S

[١٨] هميشه بود ... خواهد بود: هميشه همچنين خواهد بودن‌S

[١٩] تغيير: و تغييرS

[٢٠] و خود: خودS

[٢١] خداى: خداS

[٢٢] و علا: جلاله‌S