رسائل شيخ اشراق - شيخ اشراق - الصفحة ٣٥٦ - در بيان جهات و فلكيات و آنچه بدان تعلق دارد

«روح طبيعى» گويند[١] و مدار[٢] معده و طبخ و افعال نباتى بدو تعلّق دارد، و بعضى بشرائين متصاعد مى‌شود[٣] تا بدماغ رسد[٤] و آن را «روح نفسانى» خوانند، مدار افعال حيوانى بدوست‌[٥]. و اگر از عنايت لطافت نبودى در جمله اعضا و عروق‌[٦] مساوى نبودى، نفوذ نتوانستى كردن‌[٧]، و چون عضوى را از اعضاء محكم ببندد[٨] و آن عضو متخدّر[٩] شود و از كار بيفتد، آن از آنست كه راه گذر بر روح‌[١٠] بسته شده است‌[١١]، سريان نمى‌تواند كرد. يا[١٢] چون سده در عضو پيدا شود[١٣] آن عضو از كار بيفتد، گويند مفلوج است و طبيب بتدبير فتح آن مشغول گردد. و دليل اختصاص هر آلتى از اين آلتها كه برشمرديم بموضعى خاصّ‌[١٤] [صلاح آن موضع است يا فساد آن موضع‌][١٥]. و محرّكات تابع آيد[١٦] مر قوّت نزوعى را و قوّت نزوعى منفعل مى‌شود از مدركات، و قوّت نزوعى منقسم مى‌شود بدو قسم: قسمى شهوانى و قسمى غضبانى‌[١٧].

[در بيان جهات و فلكيّات و آنچه بدان تعلق دارد][١٨]

(٣٨) اكنون بدان كه‌[١٩] ابعاد متناهى باشد[٢٠]، و گر نه الى ما لايتناهى‌[٢١] بتسلسل انجامد. و دليل‌[٢٢] بر آنكه ابعاد متناهى‌اند آنست‌[٢٣] كه دو بعد غير متناهى تصوّر كنند[٢٤] بر مثال دو خط، پس از آن يك‌[٢٥] خط بقدر دو

[١] گويند: خوانندS

[٢] و مدار: مدارF

[٣] مى‌شود: مى‌شوندS

[٤] رسد:

مى‌رسندS

[٥] بدوست: بر اوست‌S

[٦] در جمله اعضا و عروق:-F

[٧] كردن: كردF

[٨] محكم ببنديد: ببندF

[٩] متخدر: متحدرS

[١٠] بر روح: روح‌F به روح‌P

[١١] شده است: شودS

[١٢] يا: دليل‌F تاP

[١٣] شود: كردF

[١٤] كه برشمرديم بموضعى خاص:-PS

[١٥] صلاح ... يا فساد آن موضع: صلاح بعضى است يا فساد بعضى‌S

[١٦] آيد:

اندS

[١٧] غضبانى: غضبى‌S

[١٨] در بيان جهات ... تعلق دارد: قسم دوم از عالم اجسام كه تعلق بعالم اثيريات داردSP

[١٩] اكنون بدان كه:-F

[٢٠] باشد: مى‌باشدS

[٢١] و گر نه الى ما لا يتناهى: و اگر لا يتناهى باشدS

[٢٢] و دليل: دليل‌F

[٢٣] اند آنست:

بدانست‌F

[٢٤] كنند: كندF

[٢٥] از آن يك: يك‌F