رسائل شيخ اشراق - شيخ اشراق - الصفحة ٣٤٩ - (٢١) قسم اول كه تعلق بعالم اجسام دارد

يكديگر را از حركت منع كنند، از آنجا آوازى بر آيد، آن را رعد خوانند. و چون در وقت بر هم افتادن گرمى غالب شود هوائى‌[١] كه ميان بخار و ابر باشد آتش گردد، آن را برق خوانند.

(٢٧) و بدان كه اين چنين تركيبى و وضعى‌[٢] جز حكيم‌[٣] عالم نتواند كرد، «تعالى اللّه عمّا يقول الظّالمون علوّا كبيرا». چون دانستى كه فلك دائم در حركت است و حركت باعث حرارت است، كره آتشى را زير فلك بداشت كه اگر جز آتش عنصر ديگرى‌[٤] بودى، حرارت‌[٥] حركت فلكش بسوختى. بعد از آن جسمى لطيف‌[٦] بيافريد و آن هواست كه اگر جسمى‌[٧] كثيف بودى، حيوانات دم نتوانستندى زدن و نيز[٨] آمد و شد[٩] نتوانستندى كردن‌[١٠]. بعد از هوا آب را[١١] بيافريد، و آن را[١٢] زير خاك‌[١٣] بداشت كه اگر [چنانكه آب چون هوا بر بالاى خاك بودى‌][١٤]، جهان بر آب بودى و[١٥] حيوانات [دم نتوانستندى زدن و نيز آمد و شد نتوانستندى كردن و دشوار بودى خوردن و خفتن و نشستن‌][١٦] و بيشتر[١٧]، بلكه همه غرق شدندى. و زمين را ساكن بداشت تا خلق بر آن قرار گيرند و متزلزل نباشند[١٨]. و در هر يكى از [جمادات و نباتات و حيوانات‌][١٩] خاصيّتى تعبيه كرد، و هر يكى را بچيزى‌

[١] هوائى: و هوائى‌F

[٢] تركيبى و وضعى: وضعى و تركيبى‌S

[٣] حكيم:

حى حكم‌F

[٤] عنصر ديگرى:-S

[٥] حرارت:-F

[٦] لطيف: لطيف راF

[٧] جسمى: جسم‌F

[٨] و نيز: وF

[٩] آمد و شد: آمد شدن‌S

[١٠] كردن: كردS

[١١] آب را: آب‌F

[١٢] آن: آب‌F

[١٣] زير خاك: بر خاك‌F ، برابر خاك‌P

[١٤] چنانكه ...

خاك بودى: چنين كه زير بداشت بالا بداشتى‌S ، همچون هوا زير و بالاP

[١٥] جهان بر آب بودى و:-F

[١٦] دم نتوانستندى ... نشستن: حيوانات را دشوار بودى خوردن و خفتن و خواندن و نبشتن‌F ، دشوار بودى خوردن خفتن و خواندن و نشستن‌S

[١٧] و بيشتر:-SF

[١٨] نباشند: نشودF

[١٩] جمادات ... حيوانات: حيوانات و نباتات و جمادات‌S