تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ٤٢٠ - سوره النساء(٤) آيات ١ تا ٩
گفتهاند كه اين سؤال وجهى ندارد زيرا كه قوله وَ لا تَتَبَدَّلُوا الْخَبِيثَ بِالطَّيِّبِ نهى است از اكل مال يتيم بدون انضمام چه معنى آيه اينست كه (لا تتبدلوا اموالهم مكان اموالكم و لا تاكلوا منضمة الى اموالكم) و بعضى گفتهاند كه اين سؤال پس حق سبحانه و تعالى نهى هر دو قسم نموده تا به هيچ وجه از اين دو وجه انفاق نكنند و يا معنى آنست كه ميان مال ايشان و مال خود تسويه مىكنيد و بر طريقى كه صرف مال خود ميكنيد مال ايشان را انفاق ميكنيد چه مال شما بر شما حلالست و مال ايشان بر شما حرام مگر بر وجه معروف كما قال فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوفِ از صادقين صلوات اللَّه عليهما مروى است كه بعد از نزول اين آيه اصحاب از مخالطه يتامى اجتناب كردند و يتامى شكايت اين حال را بعرض سيد عالم صلّى اللَّه عليه و آله رسانيدند حقتعالى اين آيه نازل ساخت كه وَ يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْيَتامى قُلْ إِصْلاحٌ لَهُمْ خَيْرٌ وَ إِنْ تُخالِطُوهُمْ فَإِخْوانُكُمْ در صحيح بخارى از عايشه نقلكردهاند كه يتيمه در حجر تربيت شخصى بود و ولايت تصرف در مال وى تعلق باو داشت و ميخواست كه او را در قيد نكاح درآورد و حق خدمت و تعيين كابين و مهر المثل فرو گذاشت كند و تصرف تام در مال او نمايد اين آيه آمد كه وَ إِنْ خِفْتُمْ و اگر مىترسيد اى اولياى يتامى أَلَّا تُقْسِطُوا آنكه عدالت نكنيد و راستى نورزيد فِي الْيَتامى در اموال يتيمان يعنى اگر ميدانيد كه بعد از تزوج بايشان اداء رعايت حال ايشان بر وجه عدالت نخواهيد كرد فَانْكِحُوا پس نكاح كنيد ما طابَ لَكُمْ آنكه خوش آيد شما را بدو و موافق طباع شما باشد مِنَ النِّساءِ از زنانى ديگر يعنى غير يتامى كه حلال باشد مر شما را يعنى غير محرماتى باشد كه در كريمه حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ أُمَّهاتُكُمْ مذكوراند مَثْنى در حالتى كه دو دو باشند وَ ثُلاثَ و سه سه وَ رُباعَ و چهار چهار يعنى مختاريد كه از اعداد مذكوره هر كدام كه خواهيد بخواهيد عكرمه روايت كند كه در بدايت اسلام عدد زوجات منحصر بر اربغ نبود بلكه هر عدد كه خواستندى عقد كردندى تا آنكه شخصى بود كه ده زن و بيشتر در حباله او بودى چون مال او وفا نكردى دست در مال يتيمى كه در حجر او بودى دراز كردى حقتعالى باين آيه ايشان را از آن نهى كرده و بر چهار زن قصر نمود و نزد بعضى آنست كه اهل اسلام در بدايت حال تحرج كردندى از اموال يتامى و متصل نكردندى از نكاح ازواج كثيره و اقتصار بر اربع نكردندى حق سبحانه فرمود كه اگر مىترسيد كه عدل نتوانيد كرد در يتيمان و بجهت آن از ايشان احتراز ميكنيد از اين نيز بترسيد كه زياده از چهار زن بنكاح درآوريد چه ما فوق اربع در مظان عدم رعايت عدالتست پس اگر در تحرج يتامى انديشه داريد از اين نيز تحرج نمائيد كه مستحرج از ذنب را سزاوار است كه از همه ذنوب مستحرج باشد از حسن و جبائى و مبرد نقلكردهاند كه اين آيه متصل است بقوله يَسْتَفْتُونَكَ