و طاعت نفع بايشان خواهد رسانيد اگر ايمان آرند وَ أُولئِكَ‌ و آن گروه‌ هُمْ وَقُودُ النَّارِ ايشانند آتش انگيز دوزخ هم چنان كه حطب آتش را بر ميافروزد كَدَأْبِ آلِ فِرْعَوْنَ‌ دأب مصدر است ماخوذ از داب فى العمل اذا كدح فيه و از اين معنى منتقل شده بمعنى شأن و حال و جار و مجرور مرفوع المحل است بآنكه خبر مبتداى محذوفست و تقدير اينست كه (داب هؤلاء الكفره كداب آل فرعون) يعنى شأن و عادت اين جماعت كفار در تكذيب حضرت رسالت (ص) مانند شأن و عادت متابعان فرعونست در تكذيب موسى (ع) يا منصوب المحل است (بل تغنى) و تقدير اينست كه (لن تغنى عنهم مثل مالم تغن عن آل فرعون و يا توقد بهم النار كما توقد بال فرعون) يعنى نفع ندهد اموال و اولاد كفار را از عذاب خدا هم چنان كه نفع نداد اموال و اولاد اتباع فرعون را يا حال كفار مكه آنست كه آتش دوزخ بايشان افروخته گردد هم چنان كه حال آل فرعون آنست كه افروخته شود دوزخ بايشان‌ وَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ‌ و به آنانكه پيش از فرعون بودند چون عاد و ثمود و گويند كه اين كلام مستانف است از براى حال كفار قريش يعنى آنان كه قبل از فرعون بودند از اصناف كفره‌ كَذَّبُوا بِآياتِنا بدروغ پنداشتند آيت‌هاى ما را و بنا بر اول‌ كَذَّبُوا بِآياتِنا حال است باضمار قد يعنى حال كفار مكه مثل حال آل فرعونست و آنان كه قبل از اين‌ها بودند در حالتى كه تكذيب كردند بآيات ما كه معجزات انبيا بود يا آيات قدرت ما فَأَخَذَهُمُ اللَّهُ‌ پس بگرفت خدا يعنى عقوبت كرد ايشان را در دنيا و آخرت‌ بِذُنُوبِهِمْ‌ بگناهان ايشان كه تكذيب انبيا بود و انكار را جحود و غير آن‌ وَ اللَّهُ شَدِيدُ الْعِقابِ‌ و خدا سخت عقوبتست بر كافران اين تهويل است براى مؤاخذه و زيادتى تخويف براى كفره و چون حق سبحانه ذكر آن چيزى نموده كه بقرون ماضيه رسيد از عذاب استيصال بجهت تكذيب رسل در عقب آن كفار قريش را تحذير نمود بآنچه بايشان رسد و فرمود كه‌ قُلْ‌ بگو اى محمد (ص) لِلَّذِينَ كَفَرُوا مر آن كسانى را كه كافر شدند از صناديد قريش و شماتة كردند در واقعه احد سَتُغْلَبُونَ‌ زود باشد كه مغلوب شوند در دنيا بنصرت مؤمنان بر شما در روز بدر وَ تُحْشَرُونَ‌ و جمع كرده شوند در عقبى‌ إِلى‌ جَهَنَّمَ‌ بسوى دوزخ‌ وَ بِئْسَ الْمِهادُ و بد آرامگاهيست دوزخ حذف مخصوص بذم كه جهنمست بقرينه ما سبق است و اين از تماميت قول حضرت رسالت (ص) است مر كفار را بامر خدا و يا استينافست و تقدير اين كه (و بئس المهاد ما مهدوه لانفسهم) يعنى بد