با وجود رغبت نفس او در زنان و اينكه از ضحاك نقل است كه حصور بمعنى عنين است خلاف عقلست و نقل اما عقل بجهت آنكه اين صفت نقص و عيب است و منشأ تنفر طبيعت مردمان از آن و پيغمبران معرااند از جميع نواقص و معايب تا طبايع بصحبت ايشان ميل كنند چنانچه در علم كلام مبرهن شده و نيز حقتعالى در آيه مبين صفات حسنه و نعوت جميله يحيى است پس چگونه حصور بمعنى عنين تواند بود و اما نقل بجهت آنكه هيچ كس اين قول را از ائمه هدى بلكه ساير علماى امت نقل نكرده‌اند وَ نَبِيًّا مِنَ الصَّالِحِينَ‌ در حالتى كه پيغمبرى باشد ناشى شده از شايسته كاران و معدود از عداد كسانى كه هيچ كبيره و صغيره از ايشان صادر نشده باشد يعنى زكريا و آباى او و گويند صالح كسيست كه حقوق خالق و خلايق بر وجهى ادا كند كه بايد و شايد

و چون زكريا را بچنين فرزندى بشارت دادند قالَ رَبِ‌ گفت اى پروردگار من‌ أَنَّى يَكُونُ لِي غُلامٌ‌ از كجا باشد مرا پسرى اين استبعاد است از امر عادت با استعظام و تعجب يا استفهام از كيفيت حدوث غلام يعنى بچه وجه مرا پسرى پيدا شود وَ قَدْ بَلَغَنِيَ الْكِبَرُ و حال آنكه فرا رسيده است مرا پيرى و بزرگ سالى و پيرى در من اثر كرده‌ وَ امْرَأَتِي‌ و زن من يعنى ايشان كه خاله مريم بود عاقِرٌ نازاينده است و اين مأخوذ است از عقر بمعنى قطع يعنى مقطوع از اولاد و در خبر آمده كه او نود و نه ساله بود و بروايت ابن عباس صد و بيست ساله و زن او نود و هشت ساله حاصل كه غرض زكريا از اين استفهام آن بود كه معلوم كند كه حقتعالى او را و زن او را جوان خواهد ساخت يا در همين پيرى فرزند ارزانى خواهد داشت‌ قالَ‌ گفت خدايا جبرئيل به فرمان خداى تعالى‌ كَذلِكَ‌ همچنين بر همين حال كه هستيد از پيرى‌ اللَّهُ يَفْعَلُ ما يَشاءُ خدا ميكند آنچه ميخواهد بر وفق عادت و خلاف آن كذلك منصوب المحل است كه مفعول به يشاء است و تقدير اينست كه (يفعل ما يشاء من العجائب مثل ذلك الفعل) و اين فعل خلاف عادت انشاء ولد است از شيخ فانى و عجوز عاقر و يا آنكه‌ كَذلِكَ اللَّهُ‌ مبتدا و خبر است اى (اللَّه على مثل هذه الصفة) خدا بر مثل اين صفت است و بنا بر اين يفعل من يشاء از براى بيان آنست و يا آنكه كذلك خبر مبتداء محذوف است اى الامر كذلك و اللَّه يفعل ما يشاء بيان آن القصه چون زكريا باين ندا سرافراز گشت‌ قالَ‌ گفت كه‌ رَبِّ اجْعَلْ لِي‌ اى پروردگار من ظاهر گردان براى من‌ آيَةً نشانه كه مرا از