تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ١٤٢ - سوره البقرة(٢) آيات ٢٧٠ تا ٢٧٩
ماجراى ايشان را بجناب نبوت ماب (ص) نوشت اين آيه آمد كه دست از بقيه ربا بداريد فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا پس اگر نكنيد و بقيه ربا را ترك نكنيد فَأْذَنُوا پس اعلام يكديگر كنيد بِحَرْبٍ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ بجنگ كردن از خدا و رسول (ص) او و حفص فاذنوا بحرب خوانده از اذن كه بمعنى علم است و تسميه علم بآن بجهت آنست كه اذن بمعنى استماع است و آن از طرق علم است يعنى اگر ترك ربا نكنيد عالم شويد بحرب خدا و رسول او و حرب خدا همان حرب رسولست كه آن جهاد است با ايشان و ذكر آن جهت تهويل است و يا مراد از آن عداوت خدا و رسولست (ص) پس غرض اخبار باشد بعظم معصيت و يا مراد بحرب خدا آتش است و بحرب رسول شمشير او است و تنوين حرب براى تعظيمست و اين مقتضى آنست كه با مربى مقاتله ميبايد كرد تا آنكه رجوع كند بامر خدا وَ إِنْ تُبْتُمْ و اگر توبه كنيد از گرفتن ربوا فَلَكُمْ پس مر شما راست رُؤُسُ أَمْوالِكُمْ سرمايههاى شما لا تَظْلِمُونَ نه شما ظلم كنيد بر مديون و زياده از رأس المال طلبيد وَ لا تُظْلَمُونَ و نه ستم كرده شويد يعنى بر شما ستم نكنند و از سرمايه شما چيزى نكاهند و گويند كه در جاهليت عباس و خالد شريك يكديگر بودند و به ربا سلف مىخريدند پس زمان اسلام در رسيد و ايشان را اموال عظيم از آن ممر حاصل شده بود اين آيه نازل شد و پيغمبر (ص) فرمود
الا ان كل ربوا فى الجاهلية موضوع و اول ربا اضعه ربا العباس بن عبد المطلب و كل دم فى الجاهلية موضوع و اول دم أضعه دم ربيعة بن الحارث بن عبد المطلب
يعنى بدانيد كه هر ربا كه در جاهلية بود وضع كرده شد و اول ربايى كه من وضع آن كردم رباى عباس بن عبد المطلب بود و هر وقتى كه در جاهليت بود وضع كرده شد و اول دمى كه من وضع آن كردم دم ربيعة بن حارث بن عبد المطلب بود و در تفسير ابو الفتوح جرجانى مذكور است كه عكرمه روايت كند كه آيه در حق عباس بن عبد المطلب و عثمان بن عفان نازل شد و اين چنان بود كه ايشان خرماى بسيار بسلف خريده بودند چون اجل انحال شد مطالبه آن كردند ايشان گفتند اگر حق شما را بدهيم ما را هيچ چيز نباشد و بى برگ شويم آنچه شما راست نيمه آن بستانيد و نيمه ديگر را مضاعف كنيد تا سال ديگر بدهيم ايشان بر اينقرار دادند اين آيه نازل شد و رسول (ص) نهى آن فرمود ايشان انقياد كرده سرمايه را گرفتند و از سر فائده آن گذشتند و صاحب كنز بعد از ايراد سبب نزول آورده كه در اينجا چند فايده است يكى آنكه در قول ان كنتم مؤمنين مبالغه است در تشديد امر ربا اى (ان كنتم مؤمنين بما انزل اللَّه على محمد فالتزموا احكام الايمان الذى من جملتها تحريم الربوا) و از اين لازم نميآيد كه كافر مكلف نباشد بتحريم ربا زيرا كه در اول حال احكام ايمان از كافر مطالبه كرده نمىشود در حال كفر او