است حاصل آنكه در اين آيه تعرض است بآنكه ريا و من و اذى بر انفاق از صفات ناگرويدگانست و مؤمن را ناچارست از آنكه تجنب نمايد از اين امور مذكوره و اين آيه و آيات سابقه متضمن حث است بر صدقه و انفاق مال بر سبيل خير و ابواب بر بجهة ابتغاء مرضات حق سبحانه و نهى از من و اذى و رياء و سمعه و نفاق و اخبار از بطلان آن ابن عباس از حضرت رسالت (ص) روايت كرده كه آن حضرت فرموده‌

اذا كان يوم القيمة نادى اللَّه تعالى انى لا اقبل عملا خالطه شي‌ء من الدنيا و اهلها

يعنى چون روز قيامت باشد حق سبحانه ندا كند كه من قبول نميكنم عملى را كه مخلوط باشد بآن چيزى از اغراض دنيا و از اهل آن و از امير المؤمنين (ع) مرويست كه حضرت رسالت (ص) فرمود كه حضرت عزت جلت عظمته فرمود كه‌

من عمل لى عملا اشرك فيه غيرى تركته لشريكى‌

يعنى هر كه عملى كند براى من كه غير مرا در آن شريك سازد من آن را باز گذارم براى شريك من در آن عمل و از ابو عبد اللَّه (ع) روايتست كه حضرت رسالت فرموده كه‌

من اسدى الى مؤمن معروفا ثم اذاه بالكلام او من عليه فقد ابطل اللَّه صدقته‌

يعنى هر كه نيكويى كند بمؤمنى و بعد از آن آزار رساند او را بسخن يا منت نهد بر او پس بتحقيق كه حق سبحانه ابطال تصدق او كند و هيچ ثوابى و اجرى باو ندهد و بعد از ذكر مثل منفق مرائى بيان مثل ميكند براى منفق و مخلص و ميفرمايد وَ مَثَلُ الَّذِينَ‌ و مثل نفقه آنان كه باعتقاد و اخلاص‌ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمُ‌ انفاق ميكنند مالهاى خود را بدرويشان‌ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللَّهِ‌ براى طلب رضاى خدا وَ تَثْبِيتاً مِنْ أَنْفُسِهِمْ‌ و بجهت ثابت گردانيدن بعضى از نفسهاى خود را بر ايمان چه مال شفيق روحست پس هر كه بذل مال خود كند براى خدا پس تثبيت بعضى از نفس خود كرده پس هر كه بذل مال و روح كند تثبيت همه نفس خود كرده و بنا بر اين من براى تبعيض است و بعضى گويند تثبيت بمعنى تصديق است باسلام و تحقيق جز او من براى ابتدائيه و معنى اينكه انفاق اموال بجهت تصديق ايشان است باسلام و قوت يقين و بصيرت او و محقق دانستن جز او پاداش كه صادر شده باشد اين تصديق و تحقيق از نفسهاى ايشان و يا بمعنى اخلاص و توطين يعنى بجهت خالص ساختن انفاق براى خدا و دل نهادن بر جزاى آن كه صدور يافته باشد اين اخلاص و توطين از نفسهاى ايشان و درين تنبيه است بر آن كه حكمة انفاق مر منفق را تزكيه نفس است از بخل و حب مال و مثل نفقه اين جماعة در زكا و نمو كَمَثَلِ جَنَّةٍ مانند بوستانى است پر از اشجار و ثمار كه واقع شده باشد بِرَبْوَةٍ بموضعى بلند كه تابش‌